چهارشنبه , آذر ۱ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » احکام شرعی » احکام خمس » خمس به چه کسانی واجب است؟

خمس به چه کسانی واجب است؟

خمس به چه کسانی واجب است؟Reviewed by کارشناس دینی on Oct 16Rating: ۵.۰

خمس

خمس در لغت به معنای یک پنجم است و در اصطلاح فقه عبارت است از: پرداخت یک پنجم در آمدی که از راه زراعت، صنعت، تجارت، پژوهش و یا از راه های کارگری و کارمندی به دست می آید.

کشاورزان، کارمندان، کارگران، کاسب‏ها و کسانى که درآمد کسب دارند، باید براى خود حساب سال خمسى داشته باشند و جهت محاسبه خمس، به صورت زیر عمل کنند:
هنگامى که از دریافت اولین درآمد البته در آغاز سال خمسى میان مراجع اختلاف نظر هست. یک سال گذشت، آن روز، وقت حساب سال است. هر چه از مؤونه که مورد استفاده قرار مى‏گیرد و عین آن از بین مى‏رود (مانند خوراکى‏ها، موادهاى شوینده، وسایل تحصیلى دفتر، خودکار و غیر آنها ) چنانچه تا آخر سال خمسى زیاد بیاید و در بازار ارزشى داشته باشد، باید خمس (یک پنجم ) آن را با قیمت روز بپردازند. چیزهایى از مؤونه که مورد نیاز انسان است و با استفاده عین آن، از بین نمى‏رود (مانند وسایل زندگى مثل فرش، یخچال، وسیله نقلیه و… )، هر چند سال هم بر آنها بگذرد، خمس به آنها تعلق نمى‏گیرد. V}العروه الوثقى، ج ۲، باب الخمس، م ۶۷.{V
مثال: کارمندى در پایان خرداد سال ۸۰، اولین حقوق خود را دریافت مى‏کند ؛ حساب سال او پایان خرداد سال ۸۱ است. در این تاریخ ده کیلو برنج، پنج کیلو لپه، پنج عدد تاید و مبلغ پنجاه هزار تومان زیاد آمده است. او باید یک پنجم هر یک از اجناس بالا را جدا کرده و بابت خمس بپردازد و جایز است قیمت آن را به روز حساب کرده و یک پنجم آن را به صورت پول نقد بدهد.
تبصره ۱. کسى که شغل ندارد، اگر اتفاقاً معامله‏اى کند و سودى ببرد – بعد از آنکه یک سال از وقتى که فایده برده، بگذرد باید خمس مقدارى را که از خرج سالش زیاد آمده بدهد. V}توضیح‏المسائل مراجع، م ۱۷۶۵ ؛ نورى، توضیح‏المسائل، م ۱۷۶۱ ؛ وحید، توضیح‏المسائل، م ۱۷۷۳.{V
تبصره ۲. درباره خمس بعضى از درآمدها (مانند حقوق خانواده شهدا، هدیه، جایزه بانکى و… ) میان مراجع تقلید اختلاف نظر هست.
در هفت مورد خمس واجب است: منفعت کسب معدن گنج مال حلال مخلوط به حرام جواهرى که با غواصى بدست آید غنیمت جنگى زمینى که کافر ذمى از مسلمان بخرد و بیشترین مورد ابتلاى آن، منفعت کسب است یعنى هرگاه کسى از راه کسب مالى به دست آورد چنانچه از مخارج سال خود و عیالاتش زیاد بیاید باید یک پنجم آن را بدهد. در این رابطه توجه به چند نکته لازم است: ۱- لازم نیست عین پول باقى بماند پس اگر با آن کالاهاى مصرفى مثل برنج و امثال آن که هنگام مصرف عین آن از بین مى‏رود خریدارى کند زمان سررسید سال خمسى هر مقدار از آن که باقى باشد باید مخمس گرداند. ۲- لازم نیست پول یا مال مصرفى یکسال تمام کنار بماند بلکه هر کسى که خمس به مالش تعلق مى‏گیرد باید یک روز را به عنوان سالگشت خمس قرار دهد و همه ساله آنچه در آن روز از قبل مانده و قبلا مخمس نشده هرچند یک روز قبل به دستش آمده یک پنجم آن را بدهد. نحوه پرداخت خمس نیز به اینگونه است که پس از محاسبه مقدار واجب توسط شخصى آگاه به جزئیات مسائل آن را به مرجع تقلید یا نماینده او داده و رسید دریافت مى‏دارند. براى آگاهى بیشتر ر.ک: رساله‏هاى عملیه، احکام خمس.

سۆال: آیا زن باید برای خود سال خمسی جداگانه داشته باشد؟

حضرت آیه الله خامنه ای(دام ظله):
هر یک از آنان (زن و شوهر) سال خمسی مستقلی به حساب درآمد خودش دارد واجب است هر کدام خمس باقیمانده حقوق درآمد سالانه خود را در پایان سال خمسی بپردازند. (اجوبه الاستفتائات، ۱/۳۰۷)
حضرت آیه الله سیستانی(دام ظله):
بلی و اگر کسب داشته باشد سال از روز شروع به کار است و اگر ندارد می تواند برای هر پولی که به دست می آورد یک سال جداگانه قرار دهد.
حضرت آیه الله صافی گلپایگانی(دام ظله):
بلی اگر عوائی دارد در حکم مثل مرد است.
حضرت آیه الله فاضل لنکرانی(ره):
اگر درآمد دارد بلی.
حضرت آیه الله بهجت(ره):
برای اموال شخصی خودش باید سال قرار بدهد.
حضرت آیه الله تبریزی(ره):
چنانچه برای خود عایدی دارد که ممکن است از مۆونه سالش زاید باشد لازم است حساب سال نگه دارد.

منابع:
پرسمان دانشجوی
تبیان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.