دوشنبه , آذر ۲۰ ۱۳۹۶
اسلام سیتی » اخلاق و عرفان » راههای جبران حق الناس

راههای جبران حق الناس

راههای جبران حق الناسReviewed by کارشناس دینی on Oct 18Rating: ۳.۵

حق الناس

پرسش: بنده زیاد دچار حق الناس شده ام ، چگونه می توانم جبران کنم؟ لطفا راهنمایم کنید.

پاسخ اجمالی:
تمام انسانها غیر از معصومین د رمعرض ابتلاء به گناه قرار دارند و ممکن است براثر عواملی چون شهوات نفسانی ، محیط فاسد ، رفیق فاسد ، تربیت ناصحیح ، خانواده نامناسب ویا عوامل دیگر مرتکب گناه ومعصیت بشوند. ولی نبی رحمت ورسول مکرم اسلام به واسطه وحی این نوید وبشارت را به امت مسلمان داده است که گنهکار اگر توبه نصوح وخالص بکند هرچند گناهش بزرگ باشد خداوند مهربان رحمت ومغفرتش شامل حال او خواهد شد . درسوره مبارکه زمر آیه ۵۲ می فرماید : قُل یا عبادِیَ الّذین أسرَقوا عَلی اَنفُسَهم لا تقنَطومن رحَمه الله انّ الله یغفر الذُنوب َ جمیعاً انّهُ هو الغفور الرحیم. ای رسول ما به بندگان من که زیاده روی کردند ( ودر واقع با گناه ومعصیت به خود ستم کردند) بگو از رحمت خدا ناامید نشوید.
خداوند همه گناهان را می آمرزد زیرا خداوند بخشنده ومهربان است ودر روایات ما یأس وناامیدی از رحمت خداوند گناه کبیره قلمداد شده وهمیشه انسان باید این نکته را در یاد داشته باشد که اگر از خداوند فاصله گرفت وبه گناه ومعصیت ادامه داد عذاب دردناک الهی شامل حال او خواهد بود همانگونه که قرآن می فرماید:
نبیّ عبادی أنی أنا الغفور الرحیم وأنّ عَذابی هُوَالعَذاب الألیم . یارسول الله به بندگانم خبر بده که من بسیار بخشنده ومهربانم وعذاب من هم بسیار دردناک است.
ودر آیه دیگری می فرماید :ثٌمّ اِنّ ربّک للذین عَمِلُوالسُّوء بجهاله ثمّ تابوا مِن بعد ذلک وأصلحوا اٍنَّ رَبک من بعدها لغفور رحیم . سوره نحل آیه ۱۱۸
کسانی که از روی جهالت ونادانی مرتکب گناه شدند آنگاه توبه کردند وخود را اصلاح کردند خداوند گناهان آنها را می آمرزد.
پس قدم اول دست برداشتن از گناه وتوبه کردن واقعی است وقدم دوم جبران گذشته واصلاح آینده است واگر حق الله به گردن انسان هست مانند اینکه نماز نخوانده ویا روزه نگرفته و۰۰۰ باید باآداب وشرائط این دین الهی را از گردن خود بردارد ولی اگر حقوق بندگان خدا را پایمال کرده شرط پذیرفتن توبه از ناحیه خداوند راضی کردن صاحب حق است اگر حق مالی بوده وصاحب مال مشخص است آن را به صاحبش برگرداند یا مصالحه کند واگر صاحب حق معلوم نیست آن را از طرف صاحب حق به فقیر بدهد. واگر حق .آبرویی است باید به هر نحوی می تواند صاحب حق را راضی کند ولی اگر گفتن به صاحب حق وطلب رضایت از او موجب مفاسدی بشود وآبرویی برود وموجب کدورت و حقد وکینه بشود برای خودش استغفار وبرای صاحب حق طلب اجر وپاداش کند ودرهر صورت بین خود وخدا توبه حقیقی کند.

[irp]

پاسخ تفصیلی:
۱- حق الناس را می توان به دو دسته تقسیم کرد. حق الناس مالی و غیر مالی. کسی که حقی یا مالی را از دیگران ضایع کرده باشد، نخست باید از این گناه بزرگ توبه کند ، و از خدا عذر خواهی نماید. زیرا در درجه اول قانون خدا نا دیده گرفته شده، یعنی اول حق الله ضایع شده، سپس حق الناس. پس از توبه و استغفار، جبران حق الناس واجب است، مالی باشد یا غیر مالی.
۲- کودکانی که به سن تکلیف نرسیده اند و ممیز نشده اند، اگر چه در برابر حق الله و حق الناس که جنبه مالی نداشته باشد، به صورت واجب تکلیفی ندارند، لیکن در برابر حق الناس مالی تکلیف دارند. باید از کسانی که مال آنان را تضییع، غصب یا سرقت کرده و یا بدون اجازه و رضایت شان تصرف کرده، رضایت و حلالیت بطلبند، و یا عین آن مال – اگر موجود باشد- و یا مثل آن و یا قیمت آن مال را به صاحبانش بدهد.
نکته چهارم: اگر صاحب مال فوت کرده باشد، باید به ورثه او رجوع نماید، و از آن ها رضایت بگیرد و یا عین آن مال – اگر موجود باشد- و یا مثل آن و یا قیمت آن مال را به وارث بدهد.
ولی اگر صاحب را نمی‏شناسد از طرف او به فقرا صدقه بدهد. بنا بر این پاسخ این قسمت از سؤال که این پول ها کجا خرج می شود و به چه کسی داده می شود، تنها در صورتی که صاحبان مال را نشناسد، و یا می شناسد، ولی به هیچ وجه دسترسی به آنان ندارد، به عنوان رد مظالم به فقرا و نیازمندان داده می شود.
۳- اگر کسب حلالیت و یا دادن مال به صورت مستقیم باعث تحقیر و آبروریزی می شود، می تواند آن مبلغ را به گونه ای به صاحب یا ورثه اش برساند که آنان متوجه نشوند. مثلا به حساب بانکی آنان واریز کند، و یا مخفیانه داخل صندوق یا جیب شان بگذارد، و یا داخل پاکتی بگذارد همراه با نامه بدون اسم و مشخصات در حیاط منزل شان و یا داخل مغازه و ماشین شان بیندازد.
۴-  اگرمبلغ پول یا مال غصبی و یا سرقتی را نمی داند چقدر است باید آن مبلغی را که حدس می زند و می داند با پرداخت آن قطعا دیگر بدهکار نخواهد بود، و به اصطلاح بریء الذمه می شود، بپردازد.
۵- اگر بدهکاری فعلاً قدرت مالی ندارد، هر وقت قدرت مالی پیدا کرد در اولین فرصت حق مردم را بدهد، و اگر تا آخر عمرنتوانست، وصیت کند تا بعد از مرگش ورثه اش رضایت صاحب مال را جلب کنند.و اگر به هیچ وجه امکان جبران برای او و ورثه ای نباشد،با توبه و استغفار و انجام اعمال خیر مثل خواندن نماز ، قرآن ، به خصوص اقوام و خویشان خود و هدیه کردن ثواب آن به صاحبانش امید است که خداوند او را ببخشد، و با فضل و کرم خود صاحب مال و حق را از او راضی نماید.
اما در مورد سبزی های خودرویی که از زمین کشاورزی مردم جمع آوری می شود، آن سبزی ها قطعا به صاحبان آن زمین تعلق دارد، اگر چه خودرو باشند. بنا براین اگر می دانید که آنان راضی هستند دیگران یا شما آن سبزی ها را جمع آوری کنید، اشکالی ندارد، اما اگر می دانید یا احتمال قوی می دهید که صاحبش اگر بفهمد، راضی نیست، حرام می باشد.

[irp]

گردآوری: سایت اسلام سیتی

____________
منابع:
مرکز ملی پاسخگویی
مرکز پاسخگویی رضوی

۱۲ دیدگاه‌

  1. سلام خسته نباشید
    من حدود ۲سال پیش با یک برنامه اندروید از طریق یک شخص اشنا شدم که می تونست با استفاده از گوشی اینترنت وای فای ای که امنیت پایینی داشت رو هک کنه اون موقع نمی دونستم دارم چکار میکنم و وقتی متوجه شدم پشیمون شدم و به مقدار استفاده از اینترنت دیگران برای ان ها صدقه دادم اما در کل زیاد نبود مسئله اصلی این است که من این برنامه رو به چند نفر نیز معرفی کردم ایا گناه استفاده اون ها از این برنامه شامل حال من هم میشه در حالی که این برنامه از قبل در مارکت اندروید یا گوگل پلی وجود داشته و امکان دسترسی کاربران اندروید به این برنامه وجود داشته و بعد از مدتی این اسم این برنامه از طریق دیگر در همه جا پخش شده خواهش می کنم جواب بدین مسئله بسیاز حساسی است

    • کارشناس دینی
      کارشناس دینی

      سلام علیکم
      جایز نیست و باید از صاحب آن رضایت بگیرید و اگر از پیدا کردن شخص مأیوس هستید، قیمت مقدار مصرفی را از طرف او به فقیر صدقه دهید .

  2. سلام من به خواهرم خیانت کردم و بعد توبه کردم و ازش حلالیت طلب کردم ولی حالا توی زندگی خودم خیلی مشکل به وجود آمده احساس میکنم همش به خاطر همآن گناه باشه آیا امکان داره که تاوان آون گناه رو دارم میدم یا نه؟؟؟

    • کارشناس دینی
      کارشناس دینی

      سلام علیکم، همین که شما توبه کردید و از خواهرتون حلالیت طلبیدید و اون شما را بخشیده است، کار بسیار بزرگی است و مطمئن باشید که خدواند نیز شما را بخشیده است. اما در مورد سختی ها و مشکلات باید توجه داشت که در زندگی هر کسی مشکلات و سختی ها وجود دارد یکی مشکل بی پولی یکی مشکلی بی اولادی هر کس به طریقی به مشکلاتی دچار است و علت آن هم فلسفه خلقت است چون این جهان برای آزمایش و امتحان ماست و هر کسی به نحوه ای مورد امتحان قرار می گیرد، در ادامه بصورت تیتر وار فلسفه مشکلات را برای شما ذکر می کنم:
      ۱.ایجاد حالت تضرع و خشوع و فروتنی در انسانها:
      براساس برخی آیات قرآن، بلاهایی بر یک سری از امت ها نازل می شد تا دست از طغیان و سرکشی بردارند و دلهای آنها نرم و خاشع شود.
      الف. « وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى‏ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِکَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرّاءِ لَعَلَّهُمْ یَتَضَرَّعُونَ؛ و به یقین ما به سوى امتهایى که پیش از تو بودند فرستادیم و آنان را به تنگى معیشت و بیمارى دچار ساختیم تا به زارى و خاکسارى درآیند (انعام/۴۲)
      ۲. امتحان و آزمایش بندگان: از دیگر فلسفه های بلاها و سختی ها زندگی، فراهم نمودن بستر آزمایش برای بندگان است.
      الف. « وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ اْلأَمْوالِ وَ اْلأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرینَ؛ و قطعا شما را به چیزى از ترس و گرسنگى و کاهشى در اموال و جانها و محصولات مى‏آزماییم و مژده ده شکیبایان را(بقره/۱۵۵)
      ۳. بلاها بازتاب و پیامدن گناهان انسان است:
      برخی از بلاهایی که به سر انسان می آید نتیجه و مکافات عملکرد نادرست او و گناهانی است که انجام داده است.
      الف. « فَکُلاًّ أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَیْهِ حاصِبًا وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّیْحَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ اْلأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما کانَ اللّهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ؛ و هر یک را به گناهش گرفتار کردیم از آنان کسانى بودند که بر ایشان بادى همراه با شن فرو فرستادیم و از آنان کسانى بودند که فریاد آنها را فرو گرفت و برخى از آنان را در زمین فرو بردیم و بعضى را غرق کردیم و خدا نبود که بر ایشان ستم کرد بلکه خودشان بر خود ستم مى‏کردند(عنکبوت/۴۰)
      ب. « وَ ما أَصابَکُمْ مِنْ مُصیبَهٍ فَبِما کَسَبَتْ أَیْدیکُمْ وَ یَعْفُوا عَنْ کَثیرٍ؛ و هر مصیبتى به شما برسد به سبب دستاورد خود شماست و از بسیارى درمى‏گذرد.(شوری/۳۰)
      ۴. ارتقاء درجه و رتبه:
      بسیاری از بلاهایی که بر انبیاء الهی و انسان های صالحی وارد می شود، نه به خاطر گناهان آنها که آنها پیراسته از پلیدی گناهان هستند، بلکه برای ارتقاء درجه کمال آنهاست: « ذلِکَ بِأَنَّهُمْ لا یُصیبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ وَ لا مَخْمَصَهٌ فی سَبیلِ اللّهِ وَ لا یَطَؤُنَ مَوْطِئًا یَغیظُ الْکُفّارَ وَ لا یَنالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَیْلاً إِلاّ کُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ إِنَّ اللّهَ لا یُضیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنینَ؛ این به خاطر آن است که آنان هیچ تشنگی، رنج و گرسنگی در راه خدا به آنان نمی رسد مگر اینکه به خاطر آن، کار شایسته ای برای آنان نوشته می شود، چرا که خدا پاداش نیکوکاران را تباه نمی کند.»
      در روایتی از امام علی(ع) فرمودند: « ان البلاء للظالم ادب و للمؤمن امتحان و للأنبیاء درجه؛ برای انسان ستمگر تأدیب است و برای مؤمن امتحان و برای پیامبران مقام و درجه».
      ۵. بلاء و بیدارشدن از خواب غفلت:
      « وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنینَ وَ نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ؛ و در حقیقت ما فرعونیان را به خشکسالى و کمبود محصولات دچار کردیم باشد که عبرت گیرند.(اعراف/۱۳۰)

  3. سلام خسته نباشید..

    ببخشید بنده ی سوال دارم….

    اگر شخصی حقی بر گردن عده ای داشته باشد و بعدا در خلوتش با خدا بگوید ک حق انان را میبخشم بدون اینکه انان متوجه شوند.‌ و بعدا باز همانهمان شخص از حرفش پشیمان شود و بگویید خیر من انان را نخوام بخشید و حقم را در ان دنیا میخواهم…. حال ان حق را هنوز بر گردن انان دارد یا بخشیده شده؟؟؟

    • کارشناس دینی
      کارشناس دینی

      سلام علیکم
      حقی که بخشیده اید، پس گرفتنی نیست.
      و البته توجه بفرمایید که ضرر نکرده اید و بخشش برای شما فایده بیشتری دارد. اگر به دنبال گرفتن پاداشی در قیامت هستید، پاداش بخشش بیشتر است.
      در نظر بگیرید که در قبال حقی که از شما ضایع شده، کدام بهتر است؟ اینکه یک انسان ضعیف که خودش هم محتاج است، بدهی شما را بپردازد، یا خداوندی که همه چیز در اختیار اوست و در کرامت و بخشش همتا ندارد!؟ قطعا دومی به نفع شماست. پس در بخششی که انجام داده اید تردید نکنید و مطمئن باشید که با گذشت و عفو کردنِ دیگران، به سود بیشتری رسیده اید.
      موفق باشید

  4. سلام من تقریبا ده سال پیش معتاد بودم همه جور موادیم میزدم از تزریق هروئین تا تزریق شیشه واسه خرج مصرف موادم همه کار میکردم و دزدی میکردم بعد که ترک کردم میفهمیدم چه کارا اشتباهی کردم خودمم تعجب میکردم که چنین کاری کردم حالت عادی نداشتم یبار قرص زیادی خوردم داخل اتوبوس بودم موقعه پیاده شدن یه کیف زننونه جا مونده بود داخل اتوبوس برداشتمش وقتی اومدم پایین دیدم یه زن حراسان داره میاد داخل اتوبوس منم رفتم و در کیف رو باز کردم مقداری پول توش بود عذاب وجدان ترس از اون دنیا نابودم داره میکنه قدرت پیدا کردن اون زن رو هم ندارم شایدم الان اصن فوت کرده باشه حتی پیداشم بکنم جرات ندارم بهشون بگم لطفا راهنماییم کنید نا امید شدم همش احساس میکنم عمرم به دنیا نیس و جهنم منتظرمه

    • کارشناس دینی
      کارشناس دینی

      سلام علیکم
      همین که الان پشیمان هستید خیلی نشانه خوبی است چون اولین قدم برای توبه پشیمانی از گناهان گذشته است و شک نکنید اگر توبه کنید و قصد تکرار گناهان گذشته را نداشته باشید خدواند متعال گناهان شما را در مورد حق الله می بخشد. البته عباداتی را که امکان جبران دارد مانند نماز یا روزه ای که ترک کرده بودید را باید در حد توان قضا و اعاده کنید.
      و در مورد جبران حق الناس نیز در پست بالا توضیح داده شده است.

  5. سلام وقت بخیر. من در کنکور تقلب کردم احتمالا حق کسی ضایع گشته.
    مطمئن هستم که نمیتوانم شخص مورد نظر پیدا کنم و حق الناس گردنم امده
    چگونه حق الناس جبران کنم؟

    • کارشناس دینی
      کارشناس دینی

      سلام علیکم
      در چنین موردی که نمی دانید حق چه کسی را ضایع کرده اید که حلالیت بطلبید باید نسبت به کار گذشته اظهار پشیمانی و ندامت کنید و همچنین تصمیم بر تکرار نکردن آن نسبت به آینده را بگیرید.

  6. سلام خسته نباشین اگه ممکنه درمورد گناهان زبان وطریقه جبران آن بیشتر توضیح دهید وبفرمایید که اگر قولی دادیم ونتوانستیم به آن عمل کنیم چه عمدی چه سهوی چه ازروی ناچاری، وهمچنین جبران غیبت ودروغ…ممنون میشم اگه زودتر پاسخ بدین آخه خیلی نگرانم ترک این گناها خیلی برام سخت شده لطفا راهکاری بگین که راحت تر بتونم این گناها روترک کنم،درمورد اینکه طرف حرفی زده وسفارش کرده که به کسی نگیم ولی گفتیم هم توضیح بدین چه جوری جبرانش کنیم؟؟باتشکر.

    • کارشناس دینی
      کارشناس دینی

      سلام علیکم
      در مورد حقوق معنوی مثل غیبت، بدقولی باید از غیبت شونده و نسبت به کسی که بدقولی کرده ایم حلالیت طلبیده شود و رضایت او جلب گردد.
      و اگر امکان دسترسی به آن نیست یا خود حلالیت طلبیدن منجر به کدورت و ایجاد مفسده دیگری می شود، برای او استغفار و طلب آمرزش نموده و به درگاه الهی دعا کند.
      توبه بهترین و مطمئن ترین راه برای جبران گذشته و پاک نمودن نامه اعمال است.
      توبه هیچ شکل خاصی ندارد. تنها باید از صمیم قلب پشیمان بود و تصمیم جدی بر ترگ آن گناه داشت.
      توبه‏ اى که جامع شرایط باشد به اجماع علما مقبول است و خداوند آن را می پذیرد، و دلیل آن گفتار خداى تعالى است که مى‏فرماید:
      «وَ هُوَ الَّذِى یَقْبَلُ التَّوْبَهَ عَنْ عِبَادِهِ وَ یَعْفُواْ عَنِ السَّیاتِ »
      او کسى است که توبه را از بندگانش مى‏پذیرد و بدیها را مى‏بخشد.(شورى، ۲۵)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.