صفحه اصلی » اخلاق و عرفان » تقوا و دوری از گناه

تقوا و دوری از گناه

تقوا

پرسش: بهترین راه برای دوری از گناهان و داشتن تقوا و تقرب بسوی خدا و ترس از خدا چیست ؟ لطفاً مفصل و مبسوط شرح دهید و کتابهایی هم معرفی فرماید ؟

پاسخ اجمالی:
وقتی به تعریف تقوا دقت می کنیم نکته ی مشترکی که تمام تعاریف به اون اشاره دارند اینه که تقوا یک عامل درونیه که انسان راازگناه بازمیداره به گونه ای که هر کس این عامل درونی را داشته باشه دیگه نیازی به کنترل کننده های خارجی نداره.والبته در آموزه های اسلام اینقدر وجود این عامل، مهم تلقی شده تا جایی که ارزش وجودی هر انسان به وسطه ی تقوا سنجیده میشه وتقوا معیار ارزش سنجی در انسانه.
تقوا هم همچون اکثریت فضائل، دارای مراتب وشعباتی هست که تقوای مالى و اقتصادى، تقواى جنسى، و اجتماعى، و تقواى سیاسى و… از جمله شعبات اونه.
امیر مؤمنان على علیه السلام «تقوا» را اینگونه تبیین می کنند: اعْلَمُوا عِبادَ اللَّهِ أَنَّ التَّقْوى‏ دارُ حِصْنٍ عَزِیزٍ
«اى بندگان خدا بدانید تقوا دژى است مستحکم و غیر قابل نفوذ» نهج البلاغه بخشی از خطبه ی ۱۵۷
لازمه بدونیم تقوا در واقع روشن ترین اثر ونمود وتجلی ایمان به مبداء ومعاد هست.یعنی اگه بخواهیم میزان پایبندی خودمون به اعتقاداتمون را محک بزنیم باید سراغ میزان تقوای خودمون بریم تا با شناخت میزان تقوای درونیمون یه شناخت نسبی از خودمون بدست بیاریم.
اینکه انسان در زندگی برای رسیدن به هر چیزی نیازمند تلاش وکوشش هست یک امر بدیهی وروشنه والبته برای رسیدن به بعضی از امور، ما نیازمندتلاش بیشتر وبیشتر هستیم به بعضی از چیزها راحت میشه رسید اما به بعضی دیگه به این راحتی نمیشه دسترسی پیدا کرد وتقوا از جمله اموریه که برای رسیدن به اون لازمه تلاش وکوشش فراوانی را متحمل بشیم تا بتونیم این گوهر معنوی را تصاحب کنیم.

[irp]

پاسخ تفصیلی:
شرط موفقیت در هر کاری اراده است . و شرط تقویت اراده اولاً باید عوامل بازدارنده را مثل مقدمات گناه از قبیل فکر – رفیق گناهکار و هر نوع زمینه تقویت معصیت را ترک کنید و ثانیاً تقوقت روحیه معنوی و یاد خدا را در دلتان زنده نگه دارید به عاقبت و سرانجام خودت فکر کنید واگر کوتاهی در وظیفه کنید بلافاصله در اولین فرصت از خدا کمک و طلب رحمت بخواهید « انا التواب الرحیم »(۱) از آیه الله بهجت نقل شده که فرمودند : برا ی کسب تقوا و پرهیزگاری با ید این موارد را کرد .
۱- توضیح المسائل رابخوانید یاد بگیرید عمل کنید ( تا اعمالتان صحیح باشد )
۲- رفت و آمد به مکانهای شریف مثل مساجد و مراوده با علمائیکه خدا رابه یاد شما می آورند داشته باشید
۳- ترک معاشرت با کسانی که اهل دنیا هستند مگر به اندازه ضرورت .
نکته : هر کاری اوایل آن سخت است مثل دوری از گناهان . ولی بعد از مدتی شیرینی یاد خدا .جایگزین لذت گناه می شود .
یا ایها الذین آمنو اتقواالله و لتنظر نفس ما قدمت لغد «سوره حشر آیه ۱۸»
کتاب : ۱- جهاد نفس آیه الله مظاهری
?۲- چهل حدیث امام خمینی مخصوصاً حدیث اول تا فصل ششم
?۳- عمل به کتاب معراج السعاده مرحوم نراقی .کتابهای مذکور جهت مطالعه مفید است .
منابع و مأخذ :
۱- بقره ۱۵۹
من بسیار بسیار مهربان و بازگشت کننده ام ( اگر تو هم توبه کنی )
۲- حشر ۱۸ و ۱۹
۱۸ ای کسانی که ایمان آورده اید از مخالفت خدا بپرهیزید و هر انسانی باید بنگرد تا چه چیزی برای فردایش فرستاده
۱۹ و خدا را فراموش نکند که به خود فراموشی دچار می شود .
پاسخ سؤال ( تقرب به خدا )
دوست عزیز ! برای آنکه ما هر لحظه به خدای مهربان نزدیک تر شویم بهترین راه این است که مراقب خود باشیم تا دچار فساد و گناه نشویم زیرا علت عمده دوری انسان از خدا گناه و چیزهایی است که خداوند مارا از انجام آنها بر حذر داشته است حال برای آنکه دچار گناه و در نتیجه دوری از خدا نشویم راههایی را به شما پیشنهاد می کنیم که امید واریم با به کار بستن آنها همه ما روز به روز به خدای مهربان نزدیک تر شویم . یکی از مواردی که باعث می شود انسان وسوسه گناه را از خود دور کند یاد خداوند است یعن توجه به مراقبت دائمی خداوند و حضوراو در همه حال و هر جا خداوند خود این اختیار را به انسان می دهد که : ان ربک لبا لمرصاد (۱) یعنی پروردگار تو در کمینگاه است و تو در محضر خدای بزرگ هستی که به عمل ناپسندی دست می زنی ، چگونه است که اگر دیگران حاضر بودند شرمنده می شدی و د رمحضر آنان خطائی از تو سر نمی زد اما در محضر خدای بزرگ که حاکم و فرمانروای مطلق این دنیا و دنیای دیگر است مرتکب اعمال ناپسند می شوی ؟ ! واین است که در دعای ابو حمزه ثمالی می خوانیم : خدایا من د رلحظه ای به تو رو آوردم که سزاوار حتی شنیدن تو نیستم « من غیر استحقاق لا ستماعک منی ولا استیجاب لعفوک عنی » من سزاوار اینکه از من بشنوی و یا از من بگذر ی نیستم . خدا ! من کسی هستم که اگر کودکی از وضعم و گناهانم مطلع می شد کنار می کشیدم و خود دار ی می کردم اما نه به این خاطر بود که ترا کوچک کنم و تو د رنظر من خوار باشی و پست باشی و برایم ارزش نداشته باشی « لا لا نک اهون الناظرین الی واحف المطلعین علی بل لانک یا رب خیر الساترین و اارحم الراحمین » به این خاطر که تو مرا می پوشانی و مرا مفتضح نمی کنی و رسوا نمی سازی تا شاید با این کرامت و لطف تو ادب شوم و به راه بیایم اما دیگران رسوا می کنند و این است که از آنها حساب می برم اما بر تو می شورم (۲) از موارد دیگری که باعث می شود انسان به طرف گناه نرود و میل به گناه در انسان کمرنگ شود دوستی با انسانهای پاک سرشت والهی است چرا که اعمال و رفتار آنها در انسان تأثیر گذاشته و انسان را به صراط مستقیم هدایت می کند در حدیث است که : پیش از آنکه درباره راه بپرسی درباره رفیق راه بپرس و پیش از آنکه خانه انتخاب کنی درباره همسایه بپرس (۳) تواول بگو با کیان دوستی پس آنگه بگویم که تو کیستی سخن امام (ع) این هشدار را میدهد که انسانها باید در انتخاب دوست نهایت دقت را داشته باشند چرا که دوست نادان و فاسد از دشمن نیز ضرر بیشتری به انسان می زند دشمن دانا که غم جان بود ??بهتر از آن دوست که نادان بود اما در عوض دوستی و مجالست با انسانهای الهی و با ایمان و متعهد تأثیر بسیار خوبی بر انسان گذاشته و ضامن سعادت و خوشبختی او می شود در روایات نیز آمده است با کسی دوستی کنید که با نگاه کردن به او به یاد خدا بیفتید . اما در دعای ابو حمزه ثمالی یکی از علل اینکه شخص نمی تواند با خدا وند ارتباط خوبی بر قرار کند دعاونیایش خوبی داشته باشد را عدم مجالست و دوستی با اهل علم الهی می داند و میگوید : «اولعلک فقدتنی من مجالس العلما فخذ لتنی » شاید مرا در نشست و مجلس علمایی که خودشان وترا و راهشان وکارشان را شناخته بودند و به خشیت تو رسیده بودند ، شاید مرا در کنار آنها ندیدی و این بود که رهایم کردی چون آنها که در راه با رفیق خوبی نباشد طعمه شیطان می شوند و آنها که همراه عالمی نباشند بت جاهلها می گردند. و در ادامه می فرماید : « اولعلک رایتنی آلف مجالس البطا لین فبینی و بینهم خلیتنی » شاید تو دیدیکه من بطا لها که فقط حرف می زنند و فقط با حرفها وقت پر میکنند الفت گرفته ام و به حرف زدنها قانع شده ام و به نقالی پرداخته ام پس تو کنارکشیدی و مرا با آنها گذاشتی (۴) و از دیگر عوامل بازدارنده از معصیت که در اینجا به عنوان آخرین عامل به آن اشاره می کنیم این است که به خاطر آوریم که تمام اعضاءو جوارح ما از نعمتهای الهی هستند که خداوند مهربان آنها را برای رشد و سعادت ما به ما داده است اما ما با ارتکاب گناه تمام نعمتهایی را که خداوند با لطف خود به ما بخشیده است را تباه میکنیم در روایت است که : اگر حتی خداوند بندگانش را از نافرمانی کردن و گناه کردن نترسانیده بود آثار بد دنیوی و اخروی باز هم واجب بود که انسان مرتکب هیچ گناهی نشود تا به این وسیله در برابر نعمتهای او سپاسگزاری کرده باشیم . (۵)

[irp] دوست عزیزم ! کسی را درنظر بگیرید که می خواهد بر خلاف فرمان خداوند مرتکب گناه شود و بطور مثال دست به دزدی بزند تمام اعضاء بدن آن شخص باید وظایف خود را باتمام نیرویی که دارند انجام دهند تا او توانایی انجام چنین گناهی را داشته باشد ششهای او باید به طور مرتب هوای تازه را به خود بگیرند تا او نفس بکشد وزنده بماند قلبش به طور منظم در حال تپیدن باشد تا خون به تمام پیکرش برسد و او را زنده نگه دارد چشمهایش باید توانایی دیدن داشته باشند تا او راه خود راببیند پاهایش باید قادر به حرکت و قدم بر داشتن باشند تا او در مسیری که با چشمش می بیند پیش برود گوشهایش باید توانایی شنیدن داشته باشند تا او درها را باز کند و اشیاءرا بردارد مغزش باید کارخود را انجام دهد تا سایر اعضاء بدنش از آن فرمان بگیرند ووظایف خود را اجرا کنند ۰۰۰ و اگر یکی از این اعضاء یعنی از این نعمتهایی که خداوند به انسان داده است ، کار خود را به را به درستی انجام ندهد شخص گنهکار قادر به انجام گناه نخواهد بود . پس می بینی که گنهکار برا ی آنکه در برابر خداوند مرتکب گناه و نا فرمانی شود از همان امکانات و نیرو هایی استفاده میکند که خداوند آنها را برای انجام کارهای درست و نیک به او داده است به این ترتیب آیا شخص گنهکار با انجام هر کدام از گناهان خود نعمتهاو نیروهایی را که خداوند به او داده تباه و حرام نمی کند؟ (۶)
وای بر من و به رسوائیم در صفحه هستی در این لوح منظم من با دست نعمتها نقش گناهانم را گشیدم و با لطف تو خودم را به قهر. به رنج بستم (۷)
معرفی کتاب :
جهاد با نفس ایت الله حسین مظاهری
چهل حدیث امام خمینی
مروری بر دعای ابو حمزه ثمالی . بشنو از نی . عین صاد .
منابع و مأخذ :
۱- قرآن کریم مبارکه فجر آیه ۱۴
۲- مروری بر دعای ابو حمزه ثمالی . بشنو از نی . عین صاد . ص ۷۰
۳- نهج البلاغه حضرت علی ( ع ) نامه ۳۱
۴- مروری بر دعای ابو حمزه ثمالی . بشنو از نی . عین صاد . ص ۱۰۰ و ۱۰۱
۵- نهج البلاغه حضرت علی ( ع ) نامه ۳۱
۶- پند های کوتاه از نهج البلاغه همیت تحریر یه بنیاد نهجالبلاغه ص ۱۳ – ۱۵
۷- مروری بر دعای ابو حمزه ثمالی . بشنو از نی . عین صاد . ص ۱۱۲

گردآوری : سایت اسلام سیتی

[irp]

______________________
منابع:
مرکز ملی پاسخگوی
مرکز پاسخگویی رضوی

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.