صفحه اصلی » کشکول » تجملگرایی مسئولان دولتی

تجملگرایی مسئولان دولتی

تجملگرایی مسئولان دولتیReviewed by کارشناس دینی on Dec 7Rating: ۴.۰
پرسش : علت تجمل‏گرایی و اسراف بیت‏المال و فساد اداری در بین مسئولان دولتی چیست؟
پاسخ : T} تجمل‏گرایی مسئولان دولتی{T نادیده گرفتن بیت‏المال، اسراف و تجمل‏گرایی، فساد اداری و برخوردهای غیراسلامی با ارباب رجوع در ادارات, پارتی‏بازی, رشوه‏خواری و اشرافی‏گری متأسفانه یکی از مشکلات کشور و مانع تحقّق عدالت اجتماعی است و همواره یکی از دغدغه‏های مسئولان نظام ـ به خصوص مقام معظم رهبری ـ بوده و هست. ایشان بارها نارضایتی خود را از این مسئله ابراز داشته, خواستار رسیدگی جدی برای حل این معضل شده است: «در نظام اسلامی، رابطه اخلاق با مردم، رابطه مخصوصی است؛ مردم را در همه کارها صاحب امر دانستن، یک مراجعه کننده را مزاحم ندانستن. حقیقتاً مردم ولی نعمت ما و کارگزاران این نظام هستند». V}حدیث ولایت, ج ۶, ص ۴۸ {V ایشان در جای دیگری به کارگزاران نظام اسلامی می‏فرماید: «شما چگونه می‏خواهید محبت و اطمینان مردم را جلب کنید؟ مردم باید به من و شما اعتماد داشته باشند. اگر ما دنبال مسائل خودمان رفتیم [و] در خرج کردن بیت المال هیچ حدی برای خودمان قائل نشدیم ـ مگر حدی که دردسر قضایی درست بکند ـ و هرچه توانستیم خرج کردیم، مگر اعتماد مردم باقی می‏ماند؟!» T} علل فساد اداری{T اما در مورد چرایی وجود این پدیده شوم و دادن پاسخی مناسب و منطقی و واقع‏بینانه، باید از منظر جامعه‏شناختی، این مشکل را مورد بررسی و تحلیل قرار داد. مهم‏ترین دلایل وجود آن عبارت است از: ۱. بقای فرهنگ فاسد و منحوس ۲۵۰۰ ساله پادشاهی در ایران؛ از قبیل رشوه‏خواری، پارتی، روابط را مقدم بر ضوابط دانستن، استبداد رأی، جاه‏پرستی و سلطه‏پذیری و… . ۲. عدم تثبیت ارزش‏های اسلامی و قانون گرایی و پای‏بندی به ضوابط؛ در حدی که مسئول یا مدیر اداره، خودش را خدمت‏گزار بداند، نه سوار بر مردم. این خود ناشی از عوامل مختلفی است؛ مانند فقدان برنامه‏ای جامع و همه جانبه برای تربیت و آموزش و توجیه آنان، کم کاری یا عملکرد غلط نهادهای فرهنگی کشور، سردر‏گمی مسئولان امور فرهنگی و عدم ارائه برنامه منسجم فرهنگی، و فقدان اجماع نظر دولتمردان در کیفیت برخورد با این مسئله. ۳. عدم تصفیه کامل افراد در سطوح پایین، بعد از وقوع انقلاب و رعایت نکردن دستورات اسلامی ـ از قبیل لیاقت و شایستگی، تعهّد و تقوا و تجربه و مهارت و تخصص ـ در گزینش‏ها؛ چنان که حضرت علی(ع) در نامه خود به مالک اشتر می‏فرماید: «H} ثم انظر فی اُمور عُمّالک فاستعملهم اختیارا و لاتولهم محاباه و اثره فإنهما جماع من شعب الجور و الخیانه و توخ منهم أهل التجربه و الحیاء من أهل البیوتات الصالحه والقدم فی الاسلام المتقدمه … {H »؛ «در امور و کارهای کارمندان و کارگزاران خود، دقت کن و پس از اینکه آنها را آزمودی، به کار بگمار و در تعیین آنان چنین کن: قبل از اینکه آنها را به کاری بگماری، آنان را مورد آزمایش و امتحان قرار بده. به جهت تمایل خاص به شخصی، کسی را به کاری منصوب مکن. خودسرانه و بدون مشورت و یا استبداد رأی، آنها را به کار مگمار؛ زیرا این‏گونه انتخاب و منصوب نمودن (یعنی از روی تمایل شخصی و بدون مشورت و آزمایش) خود ستمگری و ظلم و خیانت است. برای انتخاب کارمندان و کارگزاران دولت، این‏گونه افراد را انتخاب نما: افرادی که اهل تجربه هستند و در کشاکش کارها ساخته و پرداخته شده‏اند؛ اهل شرم و حیا و عفت هستند؛ از خاندان‏های پاک دامن و صالح باشند؛ سابقه و حسن سابقه آنها در اسلام، بیش از دیگران باشد و…». V} نهج البلاغه، نامه ۵۳ {V ضعف در بازرسی و نظارت و حراست و مراقبت دولتی نیز مزید بر علت است. حضرت آیه‏الله خامنه‏ای می‏فرماید: «باید در گزینش کارمندان دولت، دقت لازم صورت گیرد و به دنبال گزینش خوبان، نظارت بر کار آنان نیز ضرورت است؛ چون مقام و قدرت, غالباً اخلاق و رفتار مسئولان را تغییر می‏دهد. بنابراین، اگر بعد از گزینشِ حتی افراد پارسا و کاردان، از بالا بر عملکرد آنان نظارت دقیق نشود، ممکن است به تدریج تغییر رویه داده و به سبب سستی در انجام وظیفه، موجب بی اعتمادی ملت نسبت به دستگاه حکومت اسلامی شوند. لذا نظام انقلابی در چگونگی انجام امور توسط کارگزاران و مسئولان، باید نظارت مستمر به کار آنان داشته باشد». V} فجر انقلاب در بهار قرآن، صص ۲۰۳ و ۲۰۵ {V 4. تهاجم فرهنگی و تغییر ارزش‏ها پس از دوران دفاع مقدس؛ مانند با ارزش شدن پول، شهرت، مدرک گرایی، رفاه‏طلبی و تجمل پرستی. ۵. اجرا نشدن امر به معروف ونهی از منکر یا نظارت ملی و همگانی؛ در روایات متعدد، این امر ضامن حفظ و سلامت جامعه و حکومت معرفی شده است. حضرت علی(ع) در بستر شهادت، به فرزندان خویش امام حسن و امام حسین(ع) چنین سفارش می‏فرمود: «امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید که در این صورت، اشرار شما بر شما حاکم می‏شوند، سپس شما برای دفع آنها دعا می‏کنید، اما دعای شما اجابت نمی‏شود». V}نهج البلاغه، نامه ۴۷ {V در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز این فریضه الهی در اصل هشتم در سه قسمِ «مردم نسبت به یکدیگر»، «دولت نسبت به مردم» و «مردم نسبت به دولت» در نظر گرفته شده است؛ هر چند متأسفانه راه‏کارهای عملی این فریضه مهم و اساسی، در جامعه تبیین و اجرا نشده است. ۶. ضعف دستگاه‏های نظارتی و قوه قضاییه، در برخورد قاطع با متخلفان . ۷. آثار ناشی از مدل خاص توسعه اقتصادی و اجتماعی، پس از دوران دفاع مقدس و آغاز دوران بازسازی کشور؛ این روند، باعث تغییر ارزش‏ها و با ارزش شدن پول و ثروت در نزد افراد جامعه گردید. با توجه به عوامل یاد شده و عوامل دیگری از این قبیل، می‏توان به این نتیجه رسید که تحت شرایط کنونی، وقتی که پول و ثروت با ارزش شود و از طرف دیگر ارزش‏های اسلامی ایمان و تقوا و مهار درونی (مذهب) آنها و مهار بیرونی (نظارت دستگاه‏ها و امر به معروف و نهی از منکر) ضعیف باشد، عده‏ای برای ارضای امیال نفسانی خود، به راه‏های نامشروع ـ از قبیل رشوه‏خواری, پارتی‏بازی, اشرافی‏گری و ریخت و پاش بیت‏المال ـ روی می‏آورند. بنابراین این چنین نیست که علت مفاسد اداری، فقط به جهت عدم نظارت مسئولان حکومتی و فقدان برخورد قاطع آنان باشد؛ بلکه مسئله بسیار ریشه‏ای‏تر است و حل کامل آن نیز راه‏کارهای مناسب و بسیار دقیق ـ آن هم در طولانی‏مدت ـ می‏طلبد. بخش عظیمی از مسئولان، مستقیم یا غیر مستقیم ـ از سوی مردم انتخاب می‏شوند (مثل رئیس جمهور، وزرا، استانداران، فرمانداران، مدیران کل و همه مسئولان اجرایی (غیر مستقیم) و نمایندگان و …). اگر مردم مثل شهید رجایی را انتخاب کنند، این گونه معضلات ریشه و جایگاهی ندارد؛ اما اگر به هر دلیل، مسئولان بی‏تعهد و فاقد روحیه زهد و وارستگی را انتخاب کنند, کار بدتر از این نیز می‏شود.
کانال تلگرام سایت اسلام سیتی

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.