شنبه , آبان ۲۷ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » کشکول » ارتباط میان تشیع و تصوف

ارتباط میان تشیع و تصوف

ارتباط میان تشیع و تصوفReviewed by کارشناس دینی on Dec 8Rating: ۵.۰
پرسش : چه ارتباطى میان «تصوف» و «تشیع» وجود دارد؟ آیا امامان«علیهم السلام» تصوف را تأیید مى‏کردند؟
پاسخ : در خصوص ارتباط تصوف و تشیع دو دیدگاه کلّى وجود دارد: برخى مانند دکتر کامل مصطفى الشیبى در دو کتاب الصله بین التصوف و التشیع و النزعات الصوفیه فى الفکر الشیعى معتقدند: اصلاً تشیع منشأ و پیدایش تصوف است و از این رو براى تطبیق اصول و مسائل تصوف با عقاید شیعه، تلاش مى‏کنند.V}نگا: دکتر کامل مصطفى الشیبى، همبستگى میان تصوف و تشیع، ترجمه دکتر على اکبر شبابى؛ تشیع و تصوف تا آغاز سده دوازدهم هجرى، ترجمه علیرضا ذکاوتى.{V گروهى نیز در برابر این نظر مى‏گویند: تشیع و تصوف از یکدیگر مجزا بوده، هیچ ارتباطى با یکدیگر ندارند؛ بلکه هم امامان شیعى و هم اندیشمندان تشیع، در برابر تصوف ایستاده‏اند. شخصیتى چون معروف الحسنى بر اساس این گرایش، آراى دکتر کامل مصطفى الشیبى را در کتاب تشیع و تصوف به صورت جدّى نقد کرده و به عدم انطباق آراى این دو گرایش حکم داده است.V}نگا: معروف الحسنى، تشیع و تصوف، مترجم سید صادق عارف.{V نظرگاه دوّم معتقد است معارف شیعه با معارف باطنیان (عمده‏اى از اهل تصوف) درگیر و مخالف بوده است!V}دین و عرفان، صص‏۴۶ – ۵۸.{V با توجه به توضیحات گذشته، در پاسخ‏دهى به پرسش‏هاى قبل، نه دیدگاه اول صحیح است و نه دیدگاه دوّم؛ بلکه نظرگاه سوّمى وجود دارد که مدعى است عرفان و تصوف در دل جریانات فکرى تشیع، رنگ و بوى دیگرى یافته و اصول نظرى و عملى خاصى منطبق بر آراى اهل بیت«علیهم السلام» طراحى کرده است. البته این گرایش در عصر ائمه«علیهم السلام» نوعاً به صورت زهدى راستین و معتدل و تحت اشراف آنان بود. از قرن هفتم به بعد شکل تکاملى خویش را طى کرده و شخصیت‏هایى چون ملاصدرا، حاج ملا هادى سبزوارى، الهى قمشه‏اى، شاه آبادى، سید على قاضى، آیهالله بهجت و … در دامن خویش پرورانده است. توجه به این نکته بایسته است که تصوف شیعى با تصوف اهل سنت، تفاوت‏هاى فاحشى دارد. تصوف بیشتر اهل سنت، تنها برانگیخته از روح زهد و طاعت و عبادت است، ولى تصوف شیعه علاوه بر آن، ولایت و دوست‏دارى اهل بیت عصمت«علیهم السلام» و پیروى کامل از امام حىّ حضرت ولى عصر(عج) را مى‏افزاید و زمام امر و نهى عالم و تصرف در نفوس خلایق را به دست معصوم زمان مى‏شمارد.V}ذهبیه، ص‏۱۱۷.{V از سوى دیگر برخى صوفیان اهل سنت در عین تأکید بسیار بر «ولایت»، این مقام را در معصوم، منحصر نمى‏کنند و از دید آنان خواه از نسل عمر باشد و خواه از نسل على«علیه السلام» تفاوت ندارد! P}پس امام حى قائم آن ولى است‏{E}خواه از نسل عمر خواه از على است‏{P P}مهدى و هادى وى است اى راه جو{E}هم نهان و هم نشسته پیش رو{P V}مثنوى معنوى، دفتر ۲، ابیات ۸۱۷ – ۸۱۸.{V همین اختلاف در مصادیق ولایت، موجب اختلاف در میان تصوف و تشیع مى‏شد و مانع از ورود شیعیان – که پیروان امامان خود بودند – در مکتب‏هاى صوفیه و اظهار ارادت آنان به مشایخ صوفى بود.V}نگا، نقد صوفى، صص ۸۰ – ۸۲، و التصوف الاسلامى، صص ۶۹ – ۸۱.{V

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.