صفحه اصلی » کشکول » آیات مربوط به خمس

آیات مربوط به خمس

آیات مربوط به خمسReviewed by کارشناس دینی on Dec 9Rating: ۵.۰
پرسش : لطفا آیات مربوط به خمس را برایم بنویسید؟
پاسخ : در آیه ۴۱ سوره انفال آمده است . »واعلموا انما غنمتم من شی ئ فان لله خمسه و للرسول و لذی القربی و الیتامی والمساکین و ابن السبیل …; بدانید هرگونه غنیمتی به دست آورید خمس آن برای خدا و برای پیامبر و برای ذوالقربی »نزدیکان « و یتیمان و مسکینان و در راه ماندگان (از آنها) است «. در این آیه شریفه خمس به شش قسمت تقسیم شده سهمی برای خداوند و سهمی برای پیامبر و سهمی برای ذوالقربی و نزدیکان پیامبر که مراد ائمه طاهرین هستند و سهمی برای یتیمان از سادات و سهمی برای مسکینان از سادات و سهمی برای در راه ماندگان از سادات . سه سهم اول سهم امام نامیده می شود چرا که سهم خداوند و پیامبر به امام داده می شود و سه سهم دوم که مخصوص سادات است سهم سادات نامیده می شود. پس می شود گفت خمس به دو قسمت تقسیم می شود سهم امام و سهم سادات . به نظر می رسد خمس و زکات دو مالیات جدای از هم نیستند بلکه کامل کننده یکدیگرند و برای هدفی یگانه نهاده شده اند این دو واجب مالی ثابت , گرچه هر یک از منابعی خاص برآورده می گردند ولی در بسیاری از احکام همانند یکدیگرند هر دو سبب پاکی مال ها و تزکیه نفس می شوند و فلسفه تشریع آنها یکسان است در حقیقت خمس و زکات دو رکن مهم نظام مالیاتی اسلام را تشکیل می دهند ثروتمندان در راستای راست آمدن عدالت اجتماعی باید بخشی از مال و دارایی های خویش را مستقیم و یا از راه دولت اسلامی به گروه های فقیر و نیازمند و برآوردن نیازهای عمومی و برآوردن مصالح و جوانان انتقال دهند. شاید برای همین بوده است که بسیاری از فقها پیشین مسائل مربوط به خمس را در کتاب مستقلی در فقه نیاورده اند بلکه بیشتر مسائل آن را در ذیل کتاب زکات و یا در بین بحث های دیگر آورده اند. از جمله »ابوالصلاح حلبی , مسائل مربوط به خمس و زکات و برخی دیگر از واجبات مالی را در فصلی زیر عنوان حقوق مالی آورده است , (کافی , ابوصلاح حلبی , ص ۱۶۴). و شیخ طوسی نیز در کتاب خلاف خود, قسمتی از مسائل مربوط به خمس را در کتاب زکات و بخشی از آن را در کتاب »فی ئ و قسمه الغنائم « و کتاب »قسمه الصدقات « قرار داده است , (خلاف , ج ۲, ص ۱۶۱ و ۱۸۱, ج ۴, ص ۲۲۳ – مبسوط, ج ۱, ص ۲۳۶). بر همین اساس گروهی از محققان احتمال داده اند که در واقع خمس هم نوعی زکات و یا از شاخه های زکات است زیرا زکات معنی گسترده ای دارد و همه گونه های صدقات واجب و حتی خمس و دیگر واجبات مالی را در برمی گیرد. علامه عسگری با اشاره به گستردگی معنای زکات در قرآن می نویسید: »از آن جا که در زکات , واجب بودن حق خداوند در اموال مقرر گردیده و ببینیم که همه گونه های آن به صدقه های واجب و خمس واجب و غیر آن دو, هر آنچه خداوند بر انسان قرار داده است در بر می گیرد گواه این سخن نامه پیامبر اکرم (ص ) به پادشاهان حمیر است که فرموده است »و بپردازید زکات را از غنیمت ها, خمس خدا و رسول برگزیده او و آنچه خداوند از صدقه بر مومنان واجب گردانیده است «, (مرآه العقول , مقدمه مرتضی عسگری , ص ۷۳, انتشارات دارالکتاب الاسلامیه – معالم المدرستین , مرتضی عسگری , ج ۲, ص ۹۷). پس در نتیجه واژه زکات در قرآن و احادیث امکان دارد استفاده شود که زکات به معنای گسترده همه واجبات مالی چه خمس و زکات و چه دیگر واجبات مالی را در بر می گیرد, بنابراین منابع خمس و زکات کامل کننده یکدیگرند, (مجله فقه , کاوش نو در فقه اسلامی , شماره ۳, ص ۶۸ – ۶۶, انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی ). اولا”: نظری وجود دارد که واژه زکات و یا صدقه در قرآن کریم به معنای فراتر از زکات و یا صدقه ای که در بین ما مصطلح است به کار رفته , بنابراین زکات و صدقه ای که در قرآن گفته شده است شامل خمس نیز می گردد. به عبارت دیگر مراد از زکات دو معنا دارد: ۱- معنای اخص اصطلاحی در فقه که در مقابل خمس است . ۲- معنای استعمال شده در قرآن که شامل همه وظایف واجب مالی می شود و یکی از اقسام آنها خمس می باشد. ثانیا”: مطمئنا” پیامبر(ص ) و حضرت امیر(ع ) از غیرغنایم جنگی نیز خمس گرفته اند و این مطلب در کتاب های فقهی شیعه و سنی هر دو وجود دارد. نک : ۱- کتاب الاموال ابی عبیده ۲- الخراج ابو یوسف ۳- المجموع در فقه زیدی ۴- المغنی ابن قدامه

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.