شنبه , آبان ۲۷ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » احکام شرعی » احکام طهارت » رجس در قرآن به چه معناست و فرق بین رجس و نجس چیست؟

رجس در قرآن به چه معناست و فرق بین رجس و نجس چیست؟

سوالات:

  1. رجس به چه معناست؟
  2. منظور از رجس در قرآن چیست؟
  3. تفاوت رجس با نجس چیست؟

به هر چیز پلیدی رجس اطلاق می شود که در ابوابی از فقه از انواع آن بحث شده است.
رِجس پلید.

معنای رجس
به هرچیز پلید و تنفرآور رجس اطلاق مى‏گردد؛ خواه پلیدى آن ظاهری باشد، همچون سگ و خوک، کردار زشت و گناه جوارحی و یا باطنى که از آن به پلیدی معنوی تعبیر مى‏شود، مانند شرک، کفر و پیامدهاى کردار ناشایست، همچون غضب، لعنت و عذاب. [۱]

رجس در قرآن
در قرآن کریم، رجس در هر دو نوع پلیدى به کار رفته است. [۲] [۳] [۴] [۵] [۶] [۷] [۸] [۹] نظر فقها در مورد رجس

رجس مرادف نجس
فقها در باب طهارت در استدلال بر نجاست خمر (شراب مست کننده) به واژه رجس در آیه شریفه «یا أیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا إنَّمَا الخَمْرُ وَ المَیْسِرُ وَ الأنْصَابُ وَ الأزْلمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَیْطنِ فاجْتَنِبُوُه؛ [۱۰]اى مؤمنان، شراب و قمار و انصاب و ازلام، پلید و عمل شیطانی است، از آن پرهیز کنید»، استدلال کرده و گفته‏ اند رجس مرادف نجس است. در نتیجه، آیه با صراحت بر نجاست خمر دلالت دارد. [۱۱] [۱۲] [۱۳]

 رجس اعم از نجس
در مقابل، گروهى استدلال یاد شده – رجس مرادف نجس است- را نپذیرفته و گفته ‏اند: در لغت مفهوم رجس اعم از مفهوم نجس است و وجود اصطلاح عرف خاص (فقها) یا عام (مردم) نیز نسبت به آن ثابت نیست؛ بلکه ذکر انصاب (بتها) و ازلام (نوعى قمار و کهانت) در کنار خمر قرینه‌ اى است بر اینکه مراد از رجس، استعمال آنها است؛ بدین معنا که مراد از رجس بودن شراب، نوشیدن آن است نه عین آن. ذکر جمله «مِنْ عَمَلِ الشَیْطنِ» پس از کلمه «رِجْسٌ» در آیه قرینه‏ اى دیگر بر اراده همین معنا از رجس است. [۱۴]

 نظر گروه سوم فقها در باره رجس
برخى گفته ‏اند: رجس در لغت به معناى گناه است و بر فرض که بر نجس هم اطلاق شود، دلالتى بر نجاست خمر ندارد؛ زیرا در لغت، نجس به معناى هر شى‏ء پلید آمده است؛ هرچند از نظر شرع نجس نباشد. [۱۵]برخى به واژه رجس در آیه ۱۴۵ سوره انعام بر نجاست موی خوک نیز استدلال کرده‏ اند. [۱۶] [irp]


پی نوشت ها:
۱.  المیزان ج۱۶، ص۳۱۲.
۲.  انعام/سوره ۶، آیه۱۲۵.
۳.  انعام/سوره۶، آیه۱۴۵.
۴.  اعراف/سوره۷، آیه۷۱.
۵.  توبه/سوره۹،آیه۹۵.
۶.  توبه/سوره۹،آیه۱۲۵.
۷.  مائده/سوره۵، آیه۹۰.
۸.  حج/سوره۲۲، آیه۳۰.
۹.  احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳.
۱۰. مائده/سوره۵، آیه۹۰.
۱۱.  تهذیب الأحکام ج۱، ص۲۷۸.
۱۲.  المعتبر ج۱، ص۴۲۲-۴۲۳.
۱۳.  کشف الإلتباس،ص۴۰۲.
۱۴.  مجمع ‏الفائده ج۱، ص۳۰۸- ۳۱۰
۱۵.  مدارک الأحکام ج۲، ص۲۹۱.
۱۶.  منتهی المطلب ج۳، ص۲۰۳.
منبع:جمعی از پژوهشگران زیر نظر سید محمود شاهرودی،فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۶۵-۶۶.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.