تبعیت یعنی چه

تبعیت یعنی چهReviewed by کارشناس دینی on Dec 26Rating: ۵.۰

تبعیت چیست و یعنی چه؟

تبعیت، اصطلاحی فقهی به معنای تبعیت چیزی از حکم یا عنوان شرعی چیز دیگر می‌باشد. در رساله توضیح المسائل مراجع چنین آمده است:

مسأله ۲۱۰ تبعیت آن است که چیز نجسى به واسطۀ پاک شدن چیز نجس دیگر(۱)پاک شود(۲).
(۱)خوئى،تبریزى،سیستانى:به واسطۀ پاکى چیز دیگر..
(۲)بهجت:و همین طور است کودکى که در جنگ با مسلمانان از کفار اسیر مى‌شود که به سبب تبعیت مسلمانِ اسیرکننده،پاک مى‌گردد.

تبعیّت: ارتباط و وابستگى چیزى (تابع) به چیزى (متبوع).

از این عنوان به مناسبت در بابهاى طهارت، صلات، جهاد، تجارت، نکاح و لقطه سخن رفته است.

در موارد زیر حکم ثابت براى چیزى، به تبع براى چیزى دیگر ثابت است:

الف. طهارت و نجاست:در موارد ذیل، احکام طهارت یا نجاستِ ثابت براى متبوع براى تابع نیز ثابت است:

۱. ابزار و آلاتى که در تطهیر اشیاى نجس به کار مى‌روند ـ مانند دست و ظرفى که چیز نجس در آن شسته مى‌شود ـ به تبعِ پاک شدن شى‌ء نجس پاک مى‌شوند.رخى گفته‌اند: طهارت آلات در این فرض به سبب شسته شدن آنها در ضمن تطهیر شى‌ء نجس است نه به تبعِ پاک شدن شى‌ء نجس.

۲. اگر شراب تبدیل به سرکه شود ظرف شراب نیز به تبع، پاک مى‌شود

۳. آلات به کار رفته در غسل میّت ـ از قبیل سنگى که میّت را روى آن غسل مى‌دهند، دست غسل دهنده و لباسى که میّت در آن غسل داده مى‌شود ـ به تبعِ طهارت میّت، پاک مى‌شوند.

۴. ابزار و ظرف به کار رفته در جوشاندن انگور ـ بنابر قول به نجاست آن با جوشیدن ـ بعد از کم شدن دوسوم آن، به تبعِ طهارت آب انگور، پاک مى‌گردند.

۵. بنابر قولى کودک کافرى که جداى از پدر و مادر خود توسط مسلمان اسیر شده است تنها در طهارت از اسیر کننده خود تبعیّت مى‌کند و محکوم به طهارت مى‌شود.

ب. اسلام و کفر:در موارد ذیل احکام اسلام یا کفرِ ثابت براى متبوع براى تابع نیز ثابت مى‌گردد.

۱. بچه نابالغ یا دیوانه از حیث اسلام و کفر تابع پدر و مادر خویش است؛ از این‌رو، اگر والدین یا یکى از آن دو مسلمان باشند یا بعد از کفر، اسلام آورند، فرزندان نابالغ و نیز دیوانه آنان نیز محکوم به اسلام هستند و اگر هر دو کافر باشند، بنابر قول مشهور، آنان نیز محکوم به کفراند.

۲. کودک گمشده(–>لقیط)اگر در بلاد اسلام پیدا شود محکوم به اسلام و اگر در بلاد کفر پیدا شود محکوم به کفر است مگر آنکه در بلاد کفر مسلمانانى زندگى کنند که احتمال انتساب وى به آنان وجود داشته باشد. در این صورت نیز محکوم به اسلام است.از این نوع تبعیّت به تبعیّت «دار الاسلام» و «دار الکفر» تعبیر مى‌شود.

۳. بنابر نظر بسیارى از فقها کودک کافرى که جداى از پدر و مادر خویش به اسارت مسلمانى در آمده است از حیث اسلام تابع اسیر کننده خویش است نه پدر و مادر.

ج. آزادى و بردگى:فرزند در آزاد یا برده بودن تابع پدر و مادر خویش است و به نظر مشهور حتّى اگر مادر به تنهایى آزاد باشد فرزند نیز آزاد محسوب مى‌شود.

د. مالکیّت:چیزهایى که در عرف جزء کالا به شمار مى‌روند در صورت فروش کالا، به تبع آن به خریدار منتقل مى‌شوند، مانند درختان و زمین که به تبع فروش باغ به خریدار منتقل مى‌گردند.

آنچه در زمینِ مملوک ـ و نه مباحِ متعلّق به عموم ـ یافت مى‌شود در صورتى که جزء زمین به شمار رود ـ مانند معادن و گیاهان ـ به تبع زمین، ملک مالک آن است.

هـ . تذکیه:هرگاه حیوانى که جنین در رحم دارد تذکیه شود، جنین آن نیز به تبع مادر تذکیه مى‌شود.

نیّت تبعیّت:از شرایط قصر نماز در سفر، قصد مسافت شرعى (هشت فرسخ رفت یا چهار فرسخ رفت و چهار فرسخ برگشت) است. در قصد مسافت، قصد استقلالى لازم نیست؛ بلکه در مثل برده، زوجه، خدمتکار، اجیر و اسیر در صورتى که بداند متبوع وى قصد مسافت دارد، او نیز مصمّم و یا ناگزیر از همراهى با وى باشد، قصد تبعى کفایت مى‌کند و نیز در مورد گزینش مکانى به عنوان وطن اگر تابع به تبعِ متبوع خویش قصد وطنیت کند ـ هرچند به طور ضمنى ـ آن مکان وطن تابع نیز محسوب مى‌شود مانند فرزندان نابالغ و زن که به طور معمول تابع والدین و شوهراند.

منبع: فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۳۳۹-۳۴۱.

[irp posts=”15928″ name=”احکام تبعیت”]

 

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.