سه شنبه , آذر ۲۱ ۱۳۹۶
اسلام سیتی » قرآن » در آخرت و روز قیامت خود عمل بسوی انسان برمی گردد یعنی چه؟
ارسال پرسش

در آخرت و روز قیامت خود عمل بسوی انسان برمی گردد یعنی چه؟

در قرآن آمده که خود عمل به سوی شما باز می گردد، نه نتیجه آن، پس اگر مردی زنی را از روی گناه بوسید، در قیامت همین عمل باز می گردد آیا این بد است؟*در قرآن آمده که خود عمل به سوی شما باز می گردد، نه نتیجه آن، پس اگر مردی زنی را از روی گناه بوسید، در قیامت همین عمل باز می گردد آیا این بد است؟*
پاسخ:هر عملی که ما انجام می دهیم، یک صورت ظاهری و دنیایی دارد و یک باطن و صورت ملکوتی. ما در دنیا صورت ظاهری اعمال خود را می بینیم، ولی در قیامت، حقیقت کارهایمان را مشاهده می کنیم، آن حقیقتی که در دنیا از آن غافل هستیم. خداوند متعال در این باره می فرماید: «لَقَد کُنتَ فی غَفلَه مِن هـذا فَکَشَفنا عَنکَ غِطَـاءَکَ فَبَصَرُکَ الیَومَ حَدید ;(ق،۲۲) واقعا که از این سخت در غفلت بودی، ولی ما پرده ات را (از جلوی چشمانت) برداشتیم و دیده ات امروز تیز است.»۱ از آیات مختلف قرآن کریم و روایات اسلامی استفاده می شود که اعمال انسان در آخرت به صورت های مناسبی مجسم شده و در برابر او ظاهر می شوند. او به راستی اعمال خویش را می بیند و از مشاهده منظره اعمال بدش در وحشت و ندامت و حسرت فرو می رود و از دیدن اعمال حسنه اش شاد و مسرور می گردد. این موضوع که از آن به «تجسم اعمال» یا «تمثّل» یاد شده، بیانگر این است: هر کرداری که انسان انجام می دهد، خواه خوب باشد و خواه بد، یک صورت دنیوی دارد که ما آن را مشاهده می کنیم و یک صورت اخروی دارد که هم اکنون در دل و نهاد عمل نهفته است و روز رستاخیز پس از تحولات و تطوراتی که در آن رخ می دهد و با واقعیت اخروی خود جلوه می کند و باعث لذت و فرح عامل یا آزار و اندوه وی می گردد. قرآن کریم در این باره می فرماید:«یَوْمَ تَجِدُ  کُلُّ نَفْس مَا عَمِلَتْ مِنْ خَیْر مُحْضَراً وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوء  تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَداً بَعِیداً…; (آل عمران، ۳۰) روزی که هر انسانی هر کار نیکی که انجام داده است، نزد خود حاضر می یابد و هر کار بدی را که انجام داده است نیز، حاضر و آماده می یابد و آرزو می کند که میان او و آن عمل ناروا فاصله مکانی یا زمانی بسیاری وجود می داشت.» در آیه ۴۹ سوره کهف نیز درباره آن می فرماید:«وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِراً; آنچه را انجام داده بودند حاضر می بینند.» در مورد نیت ها و ملکات نفسانی نیز چنین است; ممکن است کسی به صورت بوزینه در آن دنیا محشور شود; در حالی که انسان است می بیند به شکل بوزینه در آمده و در آن دنیا ظاهر شده است. بنابراین با این شکل ظاهری خود در قیامت رنج می برد و ناراحت است.  همچنین به حکم این که مواقف قیامت متعدد و مختلف است، ممکن است در هر موقفی ملکه ای ظهور کند و شخصی در هر موقف به اشکال مختلف ظاهر شود. صورت حقیقی انسان بستگی به همان نیت و خصلت ها و ملکات نفسانی او دارد و براین اساس اگرچه انسان ها از نظر صورت ظاهری یکسانند، ولی از نظر صورت باطنی یعنی خصلت ها و ملکات، انواع یا اصناف گوناگونی دارد و به گفته حکیم سبزواری: «انسان به اعتبار اخلاق و ملکاتش یا فرشته است و یا حیوان و درنده و یا شیطان.» و در واقع از این بحث روشن می شود که انسان در آن عالم بدون هیچ نقصان و کمی با همان صورت حقیقی و باطنی خودش زنده می شود در واقع این انسان در این دنیا نیز به همان صورت ملکوتی و باطنی خود بوده، ولی ظاهر نبوده و در آنجا کاملاً صورت حقیقی و واقعی او ظاهر می شود و بین این دو بیان نیز هیچ گونه تنافی نیست.۲ به صرف انجام یک گناه، باطن انسان به حیوان تبدیل نمی شود، بلکه اگر گناهی به صورت عادت و ملکه انسان درآمد، باطن انسان به حیوان تبدیل می شود; ولی تا انسان در این دنیا هست، می تواند حالت درونی و باطنی خود را عوض کند و فرشته سیرت شود.

____________________________________________

۱. تفسیر المیزان‏ع علامه طباطبایی، ج۹، ص۳۷۹ ـ ۳۸۰، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت.۲. ر.ک: منشور جاوید، آیت‏اللّه جعفر سبحانی، ج ۹، ص ۴۰۶ـ۴۲۵، مؤسسه سیدالشهداء / تفسیر نمونه،آیت‏اللّه مکارم شیرازی و دیگران، ج ۲۶، ص ۶۲، دارالکتب الاسلامیه.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.