سه شنبه , آذر ۲۱ ۱۳۹۶
اسلام سیتی » قرآن » تفسیر » منظور از کلمات در آیه فتلقّی آدم من ربّه کلمات
ارسال پرسش

منظور از کلمات در آیه فتلقّی آدم من ربّه کلمات

منظور از کلمات در آیه فتلقّی آدم من ربّه کلمات

پرسش: منظور از کلمات در آیه «فتلقّی آدم من ربّه کلمات …»، آیا مراد از آن«محمد» و «آل محمد» است؟

پاسخ اجمالی: قرآن کریم به هنگام طرح قصه آدم سلام الله علیه می‏فرماید:

« فَتَلَقَّی ءَادَمُ مِن رَّبِّهِ کلِمَتٍ فَتَاب عَلَیْهِ  إِنَّهُ هُوَ التَّوَّاب الرَّحِیمُ ‏» [سوره بقره، آیه ۳۷]

سپس آدم از پروردگارش کلماتی را دریافت نمود.

در تبیین و تفسیر کلمات آمده است که مراد از کلمات انوار رسول اکرم و عترت طاهره است، بدین معنا که انوار  رسول اکرم و عترت طاهره همان مقامات علمی است که حضرت آدم سلام الله علیه آن را تلقی کرد و زمینه نجات او فراهم گردید و در این میان همان طور که حضرت امیر سلام الله علیه در مجموعه عترت قرار دارد، حضرت زهرا(س) هم در آن جا می گیرد

پس مراد از لفظ کلمات در آیه شریفه «فتلقی ادم من ربه کلمات‏» اسماء الهی است وبارزترین مصداق اسماء الهی، عترت طاهره‏اند که در بین آنان، فاطمه زهراصلوات الله علیها می‏درخشد.

پاسخ تفصیلی:

قرآن کریم به هنگام طرح داستان آدم(ع) می‌فرماید: «فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ فَتابَ عَلَیهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحیمُ‏»؛[۱]سپس آدم از پروردگارش کلماتى دریافت داشت [و با آنها توبه کرد.] و خداوند توبه او را پذیرفت چرا که خداوند توبه‌پذیر و مهربان است.
در دسته‌ای از روایات شیعه در تبیین و تفسیر این «کلمات» آمده است که مراد از آنها انوار رسول اکرم(ص) و دیگر معصومان(ع) است، بدین معنا که انوار آن بزرگواران، همان مقاماتی است که حضرت آدم(ع) آن‌را تلقّی و دریافت کرد و در پی آن، زمینه نجات او فراهم گردید. به دیگر سخن؛ مقصود از کلمات تعلیم اسماء بهترین مخلوق‌های خدا؛ یعنى محمد و على و فاطمه و حسن و حسین(ع) بوده است، و آدم با توسل به این کلمات از درگاه خداوند تقاضاى بخشش نمود و خدا او را بخشید.[۲] برخی از منابع اهل‌سنت نیز به همین موضوع اشاره کرده‌اند:
۱. امیرالمؤمنین علی(ع) می‌فرماید: از رسول خدا(ص) معنای آیه شریفه «فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ فَتابَ عَلَیهِ» را سؤال کردم؛ رسول خدا(ص) فرمود: «هنگامی که خدای تعالی، آدم را در هند و حوا را در جده فرود آورد [بر حضرت آدم مدت‌ها گذشت که اشک غم بر چهره می‌ریخت] تا این‌که خدای تعالی جبرئیل را بر او نازل کرد و فرمود: “یا آدم، آیا من تو را به دست [قدرت] خود نیافریدم؟ آیا از روح خود بر تو ندمیدم؟ و ملائکه را به سجده کردن بر تو فرمان ندادم؟ و آیا حوا کنیز خودم را به تو تزویج نکردم؟” حضرت آدم گفت: بله، خطاب آمد: “پس این گریه مداوم تو از چیست؟” گفت: خدایا! چرا گریه نکنم، که از جوار رحمت تو رانده شده‌ام. خدای تعالی فرمود: “اینک این کلمات را فراگیر که به وسیله آن، خدا توبه‌ات را قبول می‌کند و گناهت را می‌آمرزد: “اللهم إنّى أسألک بحق محمد و آل محمد سبحانک لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ عَمِلْتُ سُوءاً و ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی إنّک أنتَ الغفور الرحیم اللهم انى أسألک بِحَقّ محمد و آل محمد سُبحانک لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ عَمِلْتُ سُوءاً وَ ظَلَمْتُ نَفْسِی‏ فَتُب عَلَىّ إِنَّکَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِیم؛ خدایا! از تو می‌خواهم به حق محمد و آل ‏محمد؛ پاک و منزّهی تو؛ نیست خدایی جز تو؛ بد کردم و به خود ستم روا داشتم؛ پس مرا بیامرز؛ چون تو بسیار بخشنده و مهربان هستی. خدایا! از تو می‌خواهم به حق محمد و آل ‏محمد؛ پاک و منزّهی تو؛ نیست خدایی جز تو؛ بد کردم و به خود ستم روا داشتم؛ پس توبه مرا بپذیر؛ زیرا تو بسیار توبه‌پذیر و مهربان هستی”. [رسول خدا(ص) در پایان سخن فرمود]: این است آن کلماتی که خدای تعالی به حضرت آدم آموخته است».[۳] ۲. ابن عباس روایت می‌کند: از رسول خدا(ص) سؤال کردم: آیا آن [کلماتی] که حضرت آدم از پروردگار خود فراگرفت و به وسیله آن توبه او مورد قبول واقع شد، چیست؟ حضرت فرمود: «آدم با این کلمات از خدا درخواست کرد که توبه او را بپذیرد: “بحقّ محمد و على و فاطمه و الحسن و الحسین الا تبت علیّ؛ به حقّ محمد، علی، فاطمه، حسن و حسین، توبه مرا قبول فرما”. پس خدای تبارک و تعالی توبه او را پذیرفت».[۴]

گردآوری: سایت اسلام سیتی

پی نوشت ها:
[۱]. بقره، ۳۷.
[۲]. نک: کوفى، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات الکوفی، ص ۵۷، تهران، مؤسسه الطبع و النشر فی وزاره الإرشاد الإسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۰ق؛ کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، کافی، ج ‏۸، ص ۳۰۵، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
[۳]. أبو شجاع دیلمی، شیرویه بن شهردار، الفردوس بمأثور الخطاب، محقق، زغلول، سعید بن بسیونی، ج ۳، ص ۱۵۱، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۰۶ق؛ متقی هندی، علی بن حسام الدین، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، محقق، بکری حیانی، صفوه السقا، ج ۲، ص ۳۵۹، بیروت، مؤسسه الرساله، چاپ پنجم، ۱۴۰۱ق؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق، ج ‏۱، ص ۶۰.
[۴]. ابن مغازلی، علی بن محمد، مناقب الامام علی بن أبی طالب(ع)، ص ۱۰۵، بیروت، دار الأضواء، چاپ سوم، ۱۴۲۴ق؛ الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏۱، ص ۶۰ – ۶۱.
منابع: حوزه نت و اسلام کوئست

منظور از کلمات در آیه فتلقّی آدم من ربّه کلمات چیست یا کیست؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.