جمعه , دی ۲۹ ۱۳۹۶
اسلام سیتی » احکام شرعی » احکام تقلید » مجتهد جامع الشرایط چه کسی است؟

مجتهد جامع الشرایط چه کسی است؟

مجتهد جامع الشرایط چه کسی است؟

از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد و بالغ و عاقل و شیعۀ دوازده امامی و حلال زاده(۱) و زنده و عادل بوده و از مجتهدان دیگر اعلم(۲) باشد

(حضرت امام و رهبر معظم انقلاب و آیات عظام تبریزی، بهجت، خویی، فاضل، سیستانی، مکارم، وحید، شاهرودی، صافی گلپایگانی، نوری، گلپایگانی، اراکی و زنجانی).(۳)

۱. بنا بر احتیاط واجب باید از مجتهدی تقلید کرد که به دنیا حریص نباشد (حضرت امام و آیات عظام فاضل، نوری).(۴)

۲. سابقۀ فسق معروفی بین مردم نداشته باشد (آیات عظام تبریزی و شاهرودی؛ آیت الله تبریزی: به گونه ای که مراجعه به او در احکام، وهن مذهب محسوب شود).(۵)

۳. آزاد باشد (آیت الله بهجت).(۶)

۴. بنا بر احتیاط واجب، عادل و زنده باشد و در مسائلی که مجتهدان اختلاف نظر دارند، باید از «اعلم» تقلید کند (آیت الله مکارم).(۷)

۵. بنا بر احتیاط واجب، بالغ و اعلم باشد؛ مگر اینکه قول غیراعلم مطابق با احتیاط باشد (آیت الله وحید).(۸)

۶. بنا بر احتیاط واجب (آیت الله اراکی: فتوا) به دنیا حریص نباشد (رهبر معظم انقلاب و آیت الله اراکی).(۹)

۷. حافظۀ متعارف داشته باشد (آیات عظام سیستانی و خویی و تبریزی).(۱۰)

۸. به دنیا حریص نباشد؛ البته به اندازه ای که حرمت داشته باشد (آیت الله گلپایگانی).(۱۱)

۹. حریص به دنیا نباشد؛ به گونه ای که مضر به عدالتش باشد (آیت الله خویی).(۱۲)

۱۰. موثق باشد؛ یعنی اشتباهش از متعارف بیشتر نباشد و کسی که به دنیا حریص باشد، غالباً موثق نیست (آیت الله شبیری).(۱۳)

پی نوشت ها:

۱- آیت الله سیدمحمود شاهرودی: «بنا بر احتیاط واجب حلال زاده باشد» (توضیح المسائل، م۲).
۲- .حضرت امام: «درصورت اختلاف بین فتوای اعلم و غیراعلم، اعلمیتشرط است.» آیت الله فاضل: «با علم به مخالفت یا احتمال مخالفت، ازاعلم تقلید کند.» آیت الله اراکی: «بنا بر احتیاط واجب، در مسائلی که می داندفتوای اعلم با غیراعلم اختلاف دارد و همچنین در مسائل محدودیکه می داند در یکی یا بعضی از آن ها اختلاف فتوادارند (شبهۀ محصوره)، باید از اعلم تقلید کند.» آیات عظام گلپایگانی و صافی: «مجتهدی کهانسان از او تقلید می کند، درصورت علم به مخالفت فتوای او بافتوای غیر، بنا بر احتیاط واجب باید غیر، اعلم ازاو نباشد؛ مگر اینکه فتوای غیراعلم موافق با احتیاط باشد.»آیت الله صافی: «یا فتوای اعلم شاذ باشد. دراین صورتباید به قولی عمل کند که احوط است.» آیات عظام خویی و تبریزی و سیستانی:«درصورتی که اختلاف فتوای مجتهدان در مسائل محل ابتلا هرچند اجمالاًمعلوم باشد، لازم است مجتهدی که انسان از او تقلید می کند، اعلمباشد.» آیت الله تبریزی: «در احکام شرعی الزامیباید از مجتهد اعلم تقلید کرد.» آیت الله نوری: «بنا بر اقوا درصورت علم به مخالفت فتوای او بافتوای غیر در مسائل مبتلابه، او باید اعلم باشد؛ مگر اینکهفتوای غیراعلم موافق با احتیاط باشد.» آیت الله زنجانی:«درصورتی که احتمال اختلاف فتوا بین مجتهدان در مسائل را بدهد.» آیت اللهناصر مکارم شیرازی: «تقلید از اعلم درصورت امکان، واجب استزمانی که علم تفصیلی به مخالفت فتوای به اعلم وغیراعلم داشته باشیم یا علم اجمالی به مخالفت در مواردابتلا داشته باشیم که در غیر این دو، تقلید غیراعلمجایز است. بنابراین در این صورتِ اخیر، دلیلیبرای وجوب فحص از اعلم نیست و در دو صورت اول فحص واجب است.»آیت الله بهجت: «اظهر، وجوب تقلید اعلم است درصورت عدم لزوم عسرشخصی در تشخیص اعلم یا در وصول به فتاوای او درجمیع مسائل و فرق آن ها.» آیت الله وحید: «درصورتی که بهاختلاف بین مجتهدان در فتوا دربارۀ مسائل محل ابتلا، اگرچه اجمالاً علمداشته باشد، باید اعلم باشد.» رهبر معظم انقلاب: «در مسائلی که فتوایاعلم با فتوای غیراعلم اختلاف دارد، بنا بر احتیاط واجب از اعلمتقلید کند.»

۳- توضیح المسائلمراجع، م۲؛ سیدابوالقاسم خویی و حسینوحید خراسانی، منهاجالصالحین، ج۲، م۶؛ سیدمحمدکاظم طباطبایییزدی، عروه الوثقی،ج۱، تقلید، م۲۲؛ سیدروح الله خمینی؛ سیدمحمدرضاموسوی گلپایگانی؛ محمدعلی اراکی؛ حسیننوری همدانی؛ سیدعلی سیستانی؛ محمد فاضللنکرانی؛ ناصر مکارم شیرازی؛ محمد فاضل لنکرانی، استفتائات، ج۱، تقلید،س۵ و الاحکام الواضحه، تقلید، م۸؛ سیدعلیخامنه ای، اجوبه الاستفتائات، س۱۲و۱۵و۱۶و۲۱و۲۲و توضیح المسائل آموزشی،تقلید، درس۲، ص۱۵؛ تحریرالمسائل، م۲۹؛ محمدتقی بهجت، وسیله النجاه، ج۱، م۳؛ جامع المسائل، ج۱، شرایط مرجع تقلید؛ حسیننوری همدانی، هزارویکمسئلۀ فقهی، ج۱، س۳؛ جواد تبریزی، منهاج الصالحین، ج۱، م۶و استفتائات، ج۲، س۹؛ سیدمحمدرضاموسوی گلپایگانی و لطف الله صافی گلپایگانی، هدایه العباد، ج۱،م۵و۶.
۴- حضرت امام و آیات عظام فاضل لنکرانی و نوری: «وبنا بر اقوا درصورت علم به مخالفت فتوای او با فتوای غیراعلم موافقبا احتیاط باشد» (توضیح المسائل، م۲)؛ سیدمحمدکاظمطباطبایی یزدی، عروهالوثقی، ج۱، تقلید، م۲۲؛ محمد فاضللنکرانی، الاحکام الواضحه، تقلید، م۸؛ سیدروح اللهخمینی، تحریرالوسیله، ج۱، تقلید، م۳.
۵- توضیح المسائل،جواد تبریزی، م۲ و منهاجالصالحین، ج۱، م۶؛ سیدمحمود شاهرودیهاشمی، توضیح المسائل،م۲.
۶- محمدتقی بهجت، توضیح المسائل، م۱ و وسیله النجاه، ج۱، م۳.
۷- توضیح المسائل، م۳؛ سیدمحمدکاظمطباطبایی یزدی، عروهالوثقی، ج۱، تقلید، م۹و۲۲.
۸- وحید، توضیح المسائل، م۲ و منهاج الصالحین، ج۲، تقلید، م۶.
۹- سیدعلی خامنه ای، اجوبه الاستفتائات، س۱۲و۱۵و۱۶و۲۱و۲۲؛توضیح المسائل آموزشی،تقلید، درس۲، ص۱۵؛ تحریرالمسائل، م۱۹؛ محمدعلی اراکی، توضیح المسائل، م۲.
۱۰- سیدعلی سیستانی، منهاج الصالحین، ج۱، تقلید، م۶؛ سیدابوالقاسمخویی، منهاج الصالحین،ج۲، تقلید، م۶؛ سیدابوالقاسم خویی:«حافظۀ متعارف به معنای این است که به نسیان مبتلا نباشد؛به طوری که متذکر مدارک حکمش نباشد» (استفتائات،تقلید، س۵)؛ جواد تبریزی، منهاج الصالحین، ج۱، م۶.
۱۱- سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی، عروه الوثقی، ج۱، تقلید،م۲۲؛ سیدمحمدرضا موسوی گلپایگانی؛ توضیح المسائل، م۲.
۱۲- سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی، عروه الوثقی، ج۱، تقلید،م۲۲؛ سیدابوالقاسم خویی، ج۲؛ توضیح المسائل، م۲.
۱۳- سیدموسی شبیری زنجانی، توضیح المسائل، م۲.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.