جمعه , آذر ۳ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » کلام و عقاید » درس ششم: دومین راه براى خداشناسى

درس ششم: دومین راه براى خداشناسى

درس ششم: دومین راه براى خداشناسىReviewed by کارشناس دینی on Oct 30Rating:

ب – راهى از برون
با یک نگاه ساده به جهانى که در آن زندگى مى‌کنیم به این حقیقت مى رسیم که جهان هستى درهم و برهم نیست، بلکه تمام پدیده‌ها بر خط سیر معینى در حرکتند و دستگاه‌هاى جهان همچون لشکر انبوهى هستند که به واحدهاى منظم تقسیم شده و به سوى مقصد معینى در حرکتند.
نکات ذیل مى تواند هر ابهامى را در این زمینه برطرف سازد:
۱. براى پدید آمدن و باقى ماندن هر موجود زنده اى باید یک سلسله قوانین و شرائط خاص دست به دست هم بدهند مثلا براى پدید آمدن یک درخت: زمین، آب و هواى مناسب و حرارت معین لازم است که دانه را بکاریم و خوب تغذیه و تنفس کند، سبز شود و رشد نماید. در غیر این شرائط رشد آن ممکن نیست، انتخاب این شرائط و فراهم کردن این مقدمات نیاز به عقل و علم و دانش دارد.
۲. هر موجودى اثرى مخصوص به خود دارد، آب و آتش هر کدام اثرى مخصوص به خود دارند که از آنها جدا نمى‌شود و همواره از قانون ثابتى پیروى مى کنند.
۳. تمام اعضاى موجودات زنده با یکدیگر همکارى دارند، به عنوان نمونه همین بدن انسان که خود عالمى است، در وقت عمل تمام اعضایش خود آگاه و ناخودآگاه با هماهنگى خاصّى کار مى کنند، مثلا اگر خطرى پیش آید همگى براى دفاع بسیج مى‌شوند، این ارتباط و همکارى نزدیک، نشانه دیگرى از نظم در جهان هستى است.
۴. یک نگاه به صحنه جهان آشکار مى سازد که نه تنها اعضا و پیکر یک موجود زنده بلکه تمام موجودات مختلف جهان نیز هماهنگى مخصوصى با هم دارند، مثلا براى پرورش موجودات زنده آفتاب مى تابد، ابر مى بارد، نسیم مىوزد، و زمین و منابع زمینى نیز کمک مى کنند، این‌ها نشانه وجود یک نظام معیّن در عالم هستى است.

رابطه «نظم» و «عقل»
زیرا انسان هر کجا نظم و حساب و قوانین ثابتى دید مى داند که در کنار آن مبدأ علم وقدرتى رابایدجستوجوکند، و در این درک وجدانى خود نیاز چندانى به استدلال نمى‌بیند.
او مى داند هرگز یک آدم نابینا و بى سواد نمى تواند با ماشین تایپ یک انشاءِ خوب، یا یک مقاله اجتماعى و انتقادى بنویسد; و هرگز یک کودک دوساله نمى تواند با گردش دادن نامنظم قلم روى کاغذ، تابلوى زیبا و پرارزشى به وجود آورد; بلکه اگر ما یک انشاء خوب یا مقاله با ارزشى را دیدیم مى‌دانیم آدم با سواد و با عقل و هوشى آن را به وجود آورده، و یا اگر در یکى از موزه‌ها تابلوى بسیار زیبا و جالبى را مشاهده کردیم شک نخواهیم کرد که دست نقّاش هنرمند و چیره دستى در اینجاد آن به کار رفته; اگر چه هرگز آن نویسنده و نقّاش هنرمند را ندیده باشیم.
بنابراین هرجا دستگاه منظمى است در کنار آن هم عقل و هوشى وجود دارد و هر قدر آن دستگاه بزرگ تر، دقیق تر و جالب تر باشد علم و عقلى که آن را ایجاد کرده است به همان نسبت بزرگ تر خواهد بود.
گاهى براى اثبات این موضوع که هر دستگاه منظم نیاز به مبدأ عقل و دانش دارد از «حساب احتمالات» که در ریاضیات عالى از آن بحث شده کمک گرفته مى‌شود و از این راه اثبات مى کنند که مثلا یک فرد بى سواد اگر بخواهد به وسیله ماشین تایپ، با فشار دادن روى دکمه‌هاى ماشین; از روى تصادف، یک مقاله یا یک قطعه شعر را تایپ کند، مطابق حساب احتمالات میلیاردها سال طول مى کشد که حتى عمر کره زمین براى آن کافى نیست (براى توضیح بیشتر به کتاب آفریدگار جهان یا کتاب در جستوجوى خدا مراجعه نمایید) قرآن مجید مى‌گوید:
(سنریهم آیاتنا فى الافاق و فى انفسهم حتى یتبین لهم انه الحق او لم یکف بربک انه على کل شىء شهید); ۱
ما نشانه‌هاى خود را در نظام آفرینش، در سراسر جهان در درون وجود خود انسان‌ها به آنها نشان مى دهیم تا بدانند او بر حق است، آیا براى اثبات وجود او همین کافى نیست که او عالم به اسرار همه چیز است».
فکر کنید و پاسخ دهید
۱. چند مثال (غیر از آنچه در درس گفته شد) براى دستگاه‌هاى صنعتى که از مشاهده آنها پى به وجود یک سازنده عالم و آگاه مى بریم بزنید.
۲. فرق میان «آفاق» و «انفس» چیست؟ مثال‌هایى از نشانه‌هاى خدا در آفاق و در انفس بیان کنید.
منبع : سایت حوزه آنلاین برگرفته از کتاب ۵۰ درس اعتقادی برای جوانان

پی نوشت ها

[۱] سوره فصلّت، آیه ۵۳.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.