یکشنبه , آبان ۲۸ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » کلام و عقاید » درس دهم: در جهان بى نهایت کوچک‌ها

درس دهم: در جهان بى نهایت کوچک‌ها

درس دهم: در جهان بى نهایت کوچک‌هاReviewed by کارشناس دینی on Oct 31Rating:

چون ما در لابه لاى شگفتى‌هاى این جهان آفرینش پرورش مى یابیم و به آنها عادت مى‌کنیم به همین جهت بسیار مى‌شود که از اهمیّت موجودات شگفت انگیز آن غافل مى مانیم به عنوان نمونه:
۱. حیوانات و حشرات بسیار کوچکى در اطراف ما زندگى مى کنند، که جثه بعضى از اینها شاید به اندازه یکى دو میلیمتر بیشتر نیست، با این حال همانند یک حیوان بزرگ داراى دست و پا و چشم و گوش و حتى مغز و هوش و سلسله اعصاب و دستگاه گوارش هستند.
اگر مغز یک مورچه را در زیر میکروسکوپ بگذاریم و در ساختمان حیرت انگیز آن دقّت کنیم مى بینیم که چه ساختمان عجیب و جالبى دارد، بخش‌هاى مختلف که هر کدام فرمانده قسمتى از اندام کوچک مورچه هستند در کنار یکدیگر چیده شده اند و کمترین دگرگونى در وضع آنها قسمتى از بدن او را فلج مى‌کند.
عجیب این است در این مغز کوچک که قطعاً از سر یک سنجاق بسیار کوچک تر است یک دنیا هوش و ذکاوت و تمدن و ذوق و هنر نهفته شده است، به طورى که جمعى از دانشمندان سالیان دراز از عمر خود را براى مطالعه در وضع زندگى این حیوان صرف کرده و نکات جالب و حیرت انگیز آن را در کتاب‌هاى خود براى ما جمع آورى کرده اند.
آیا کسى که این همه هوش و ذکاوت و ذوق را در چنین موجود کوچکى جمع کرده است، مى تواند طبیعتى باشد که به اندازه سر سوزنى هوش و ذکاوت ندارد؟
۲. در دنیاى اسرارآمیز اتم – مى‌دانیم کوچک ترین موجودى که تا کنون شناخته شده اتم و اجزاى آن است; اتم به قدرى ریز است که نیرومندترین میکروسکوپ‌ها که به اصطلاح کاهى را کوه نشان مى‌دهد از دیدن آن عاجز است.
اگر مى خواهید بدانید اتم چقدر کوچک است همین قدر بدانید که یک قطره آب، بیش از تمام نفرات روى زمین اتم دارد، و اگر بخواهیم پروتون‌هاى یک سانتیمتر از یک سیم نازک را بشماریم و از هزار نفر هم کمک بگیریم و در هر ثانیه یکى از آنها را جدا کنیم ۳۰ تا ۳۰۰ سال (به اختلاف اتم‌ها) شب و روز باید بیدار بمانیم تا همه آنها را بشماریم.
حالا که فهمیدیم یک سانتیمتر سیم نازک این اندازه اتم دارد فکر کنید آسمان و زمین، آب و هوا و کهکشان‌ها و منظومه شمسى ما چه اندازه اتم دارد؟ آیا فکر بشر از تصوّر آن خسته نمى‌شود و جز آفریننده جهان کسى سر از حساب آنها بیرون مى آورد؟
اتم‌ها درس توحید مى‌دهند
اتم شناسى از مهم ترین مباحث علمى امروز و از نشاط انگیزترین آنهاست، این موجود ریز به ما درس توحید مى‌دهد، زیرا در جهان اتم بیش از همه چهار قسمت جلب توجه مى‌کند.
۱. نظام فوق العاده – تا کنون بیش از صد عنصر کشف شده که تعداد الکترون‌هاى آنها به تدریج از یک شروع شده و به بالاتر از صد پایان مى پذیرد، این نظام عجیب هرگز نمى تواند مولود عوامل بدون شعور باشد.
۲. تعادل قوا – مى‌دانیم دو الکتریسته مخالف یکدیگر را جذب مى کنند بنابراین الکترون‌ها که بار الکتریکى منفى دارند; و هسته که بار الکتریکى مثبت دارد; باید یکدیگر را جذب کنند.
و از طرف دیگر مى‌دانیم گردش الکترن‌ها به دور هسته نیروى دافعه (گریز از مرکز) به وجود مى آورد بنابر این نیروى گریز از مرکز مى خواهد الکترون‌ها را از محیط اتم دور سازد; و اتم‌تجزیه‌گردد ونیروى‌جاذبه مى‌خواهدالکترون‌ها را جذب کند و اتم را نابود سازد.
اینجاست که باید دید چگونه با حسابى دقیق نیروى جاذبه و دافعه در اتم‌ها تنظیم شده که نه الکترون‌ها فرار مى کنند و نه جذب مى‌شوند بلکه همیشه در حال تعادل به‌حرکت‌خودادامه‌مى‌دهند آیاممکن است این‌تعادل راطبیعت کور وکربه‌وجود آورده باشد؟
۳. هر کدام در مسیر خود – گفتیم بعضى از اتم‌ها، الکترون‌هاى متعدّدى دارند ولى نه این که همه الکترون‌ها در یک مدار حرکت کنند;
بلکه در مدارهاى متعدد، و میلیون‌ها سال این الکترون‌ها در فاصله‌هاى معین هر کدام در مرز خود با سرعت در حرکتند، بدون این که تضادى میان آنها رخ دهد.
آیا قرار دادن هر یک از آنها در مدارهاى معیّن و گردش با نظام حیرت زا موضوع ساده اى است؟
۴. نیروى عظیم اتم – براى این که به عظمت نیروى اتم پى ببرید فقط در نظر بگیرید که: در سال ۱۹۴۵ در صحراى بى آب و علفِ مکزیک یک آزمایش اتمى انجام شد; بمب بسیار کوچک اتمى روى یک برج فولادى رها شد، پس از انفجار، برج فولادى را آب کرد و سپس بخار نمود و برق و صداى مهیبى برخاست، هنگامى که دانشمندان به سراغ آن آمدند اثرى از آن نبود.
در همین سال دو بمب کوچک بر روى کشور ژاپن پرتاب شد; یکى روى شهر ناکازاکى و دیگرى روى شهر هیروشیما، در شهر اول ۷۰ هزار نفر نابود و همین مقدار مجروح شدند و شهر دوم ۳۰ الى ۴۰ هزار نفر تلفات و همین مقدار مجروح داشت که ژاپن ناچار تسلیم بلاشرط در برابر آمریکا شد. آیا تنها مطالعه اسرار یک دانه اتم کافى نیست که انسان را به آفریدگار آن آشنا کند; لذا مى‌توان گفت که به تعداد اتم‌هاى جهان دلیل بر وجود خدا داریم. قرآن مجید مى‌گوید:
(ولو ان ما فى الارض من شجره اقلام و البحر یمده من بعده سبعه ابحر ما نفدت کلمات الله); ۱
«اگر تمام درختان روى زمین قلم شوند و دریاها مرکب; هیچ گاه نمى توانند آفریده‌هاى خدا را بنویسند».

یک بحث تکمیلى براى درس دهم: چه پرشکوه است صفات خدا صفات او
بهوش باشید به همان اندازه که: خدایابى یعنى پى بردن به وجود خدا از طریق مطالعه اسرار جهان آفرینش سهل و آسان است، شناسایى صفات خدا به دقّت و احتیاط فراوان احتیاج دارد.
لابد مى پرسید چرا؟ دلیل آن روشن است، زیرا خداوند هیچ چیزش با ما و آنچه دیده ایم و شنیده ایم شباهت ندارد; بنابراین نخستین شرط شناسایى صفات خداوند نفى تمام صفات مخلوقات از آن ذات مقدّس; یعنى تشبیه نکردن او به هیچ یک از موجودات محدود عالم طبیعت است، و این جا است که کار به جاى باریکى مى کشد، زیرا ما در دل این طبیعت، بزرگ شده ایم; تماس ما با طبیعت بوده، با آن انس گرفته ایم لذا ما میل داریم همه چیز را با مقیاس آنها بسنجیم.
به عبارت دیگر ما هر چه دیده ایم جسم و خواص جسم بوده، یعنى موجوداتى که داراى زمان و مکان معیّنى بوده اند; ابعاد و اشکال مخصوصى داشته اند، با این حال تصوّر خدایى که نه جسم دارد، نه زمان و نه مکان، و در عین حال به تمام زمان‌ها و مکان‌ها احاطه دارد، و از هر نظر نامحدود است; کارى است دشوار; یعنى احتیاج دارد که با دقّت در این راه گام برداریم.
امّا یادآورى این نکته بسیار لازم است که ما به حقیقت ذات خدا هرگز پى نخواهیم برد، و انتظار آن را هم نباید داشته باشیم، زیرا چنین انتظارى به این مى ماند که انتظار داشته باشیم اقیانوس بیکرانى را در ظرف کوچکى جاى دهیم، یا فرزندى که در درون شکم مادر است، از تمام جهان بیرون باخبر گردد، آیا چنین چیزى ممکن است؟
و اینجا است که یک لغزش کوچک ممکن است انسان را فرسنگ‌ها از جاده اصلى خداشناسى به دور اندازد و در سنگلاخ بت پرستى و مخلوق پرستى سرگردان سازد. (دقّت کنید) خلاصه این که باید متوجّه باشیم صفات خدا با صفات مخلوقات هرگز مقایسه نکنیم.

صفات جمال و جلال
معمولا صفات خدا را به دو دسته تقسیم مى کنند: صفات ثبوتیه یعنى آنچه خداوند آنها را داراست و صفات سلبیه یعنى آنچه خداوند از آنها منزّه است.
و اکنون این سؤال پیش مى آید که ذات خداوند داراى چند صفت است؟
پاسخ آن این است که: صفات خدا از یک نظر بى پایان و نامحدود و از نظرى در یک صفت خلاصه مى‌شود، زیرا تمام صفات ثبوتى خدا را مى توان در جمله زیر خلاصه کرد:
ذات خدا ذاتى است نامتناهى از هر جهت و داراى تمام کمالات.
در مقابل صفات سلبى نیز در این جمله خلاصه مى گردد:
ذات خدا از هیچ نظر نقصان ندارد.
ولى از نظر دیگر چون کمالات و نقائص درجات دارند، یعنى بى نهایت کمال و بى نهایت نقص را مى توان تصوّر نمود، لذا مى توان گفت خداوند بى نهایت صفات ثبوتى; و بى نهایت صفات سلبى دارد، زیرا هر کمالى تصوّر شود او دارد، و هر نقصى تصوّرشودخداوند از آن پیراسته است; پس صفات ثبوتى و سلبى خداوند نامحدود است.

معروف ترین صفات خداوند
مشهورترین‌صفات‌ثبوتى‌خداوندهمان‌است‌که‌درشعر معروف زیر جمع آورى شده است:
عالم و قادر و حىّ است و مرید و مدرک هم قدیم و ازلى پس متکلّم صادق
۱. خداوند عالم است; یعنى همه چیز را مى داند.
۲. قادر است یعنى بر همه چیز توانا است.
۳. حىّ است یعنى زنده است، زیرا موجود زنده کسى است که هم علم دارد هم قدرت، و چون خداوند هم عالم است و هم قادر; بنابراین زنده است.
۴. مرید است یعنى صاحب اراده مى‌باشد و در کارهاى خود مجبور نیست و هر کارى انجام مى‌دهد، داراى هدف و حکمت است و کم ترین چیزى در آسمان و زمین بدون فلسفه و هدف نیست.
۵. خداوند مدرک است یعنى همه چیز را درک مى‌کند، همه را مى بیند و همه صداها را مى شنود و از همه چیز آگاه و باخبر است.
۶. خداوند قدیم و ازلى است یعنى همیشه بوده و وجود او آغازى ندارد، زیرا هستیش از درون ذاتش مى جوشد، و به همین دلیل ابدى و جاودانى هم هست، زیرا کسى که هستیش از خود او است فنا و نیستى براى او معنا ندارد.
۷. خداوند متکلم است یعنى مى تواند امواج صدا را در هوا ایجاد کند و با پیامبران خود سخن بگوید; نه این که خداوند زبان و لب و حنجره داشته باشد.
۸. خداوند صادق است; یعنى هر چه مى‌گوید راست و عین واقعیّت است، زیرا دروغ گفتن یا از جهل و نادانى است و یا از ضعف و ناتوانى است، خداوندى که دانا و توانا است محال است دروغ بگوید.
و معروف ترین صفات سلبى او در شعر زیر جمع است:
نه ‌مرکب بود و جسم، نه‌مرئى نه‌محل بى شریک است و معانى، تو غنى دان خالق
۱. مرکب نیست یعنى اجزاى ترکیبى ندارد، زیرا در این صورت احتیاج به اجزاى خود پیدا مى‌کرد، در حالى که او احتیاج به هیچ چیز ندارد.
۲. خداوند جسم نیست زیرا هر جسمى محدود و متغیّر و فناپذیر است.
۳. خداوند مرئى نیست یعنى دیده نمى‌شود، زیرا اگر دیده مى شد جسم بود و محدود و فناپذیر بود.
۴. خداوند محل ندارد زیرا جسم نیست تا نیازمند به محل باشد.
۵. خداوند شریک ندارد، زیرا اگر شریک داشت; باید موجود محدودى باشد، چون دو موجودنامحدود ازهرجهت‌ممکن‌نیست، بعلاوه وحدت‌قوانین این‌جهان‌نشانه‌یگانگى‌اواست.
۶. خداوند معانى ندارد یعنى صفات او عین ذات اوست.
۷. خداوند محتاج و نیازمند نیست، بلکه غنى و بى نیاز است; زیرا یک وجود بى پایان از نظر علم و قدرت و همه چیز کمبودى ندارد.
قرآن مجید مى‌گوید: لیس کمثله شىء;۲ «هیچ چیز مانند او نیست».
فکر کنید و پاسخ دهید
۱. آیا دلیل‌هاى دیگرى بر یگانگى خدا و شریک نداشتن او دارید؟
۲. آیا شنیده اید بعضى از مذاهب، خدایان سه گانه قائلند و بعضى دوگانه؟ کدام مذهب است؟
۳. آیا از اسرار زندگى مورچگان چیزهاى دیگرى مى دانید؟
۴. آیا مى توانید نقشه ساختمان یک اتم را روى تخته سیاه ترسیم کنید؟

منبع : سایت حوزه آنلاین برگرفته از کتاب ۵۰ درس اعتقادی برای جوانان

پی نوشت ها
۱.سوره لقمان، آیه ۲۷.
۲.سوره شورى، آیه ۱۱.

یک دیدگاه

  1. کارشناس دینی
    کارشناس دینی

    با عرض سلام خدمت کاربران گرامی، جهت بهتر شدن پاسخ ها می توانید پاسخ و نظر خود را از قسمت دیدگاه‌ها ارسال کنید تا بقیه کاربران بهره‌مند شوند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.