چهارشنبه , آذر ۱ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » کلام و عقاید » درس دهم: عدل خداوند و مسئله «خلود»

درس دهم: عدل خداوند و مسئله «خلود»

درس دهم: عدل خداوند و مسئله «خلود»Reviewed by کارشناس دینی on Oct 31Rating:

مى‌دانیم قرآن صریحاً درباره گروهى از کفّار و گنهکاران سخن از مجازات جایدان و به تعبیر دیگر «خلود» به میان آورده است.

همان گونه که در ذیل همین آیه به مردان و زنان با ایمان وعده باغ‌هاى بهشت را به طور جاودانه داده است: (وعد الله المؤمنین و المؤمنات جنات تجرى من تحتها الانهار خالدین فیها); «خداوند به مردان و زنان با ایمان باغ‌هایى از بهشت را وعده داده که نهرها از زیر درختانش جارى است، جاودانه در آن خواهند ماند».

در اینجا سؤالى پیش مى آید و آن این که چگونه مى توان قبول کرد که انسانى در تمام عمر خود که حداکثر هشتاد یا صد سال بیشتر نیست کار بدى کرده ولى میلیون‌ها سال و بیشتر کیفر آن را ببیند.

البته این مطلب در مورد پاداش مهم نیست، زیرا دریاى رحمت الهى، وسیع است و پاداش هر چه بیشتر باشد نشانه رحمت و فضل بیشتر است، امّا در مورد اعمال بد، چگونه عذاب جاودانه در برابر گناهان محدود قرار مى گیرد؟ و چگونه مى توان آن را با توجّه به اصل عدالت خداوند توجیه کرد؟ آیا نباید یک نوع تعادل در میان گناه و مجازات برقرار باشد.

پاسخ:

براى رسیدن به راه حل نهایى این بحث باید به چند نکته دقیقاً توجّه داشت:

الف – مجازات‌ها و کیفرهاى رستاخیز چندان شباهت به مجازات‌ها و کیفرهاى این جهان ندارد که مثلا شخصى مرتکب تجاوز و سرقت شده و او را مدّتى به زندان مى افکنند، بلکه مجازات‌هاى قیامت بیشتر به صورت آثار اعمال و خاصیت کارهاى انسان است.

به تعبیر روشن تر دردها و رنج‌هایى که گنهکاران در جهان دیگر مى کشند اثر و نتیجه اعمال خود آنهاست که دامانشان را فرا مى گیرد.

قرآن مجید در این جا تعبیر روشنى دارد، مى‌گوید: (فالیوم لا تظلم نفس شیئا ولا تجرْون الا ما کنتم تعملون);[۱] «امروز (روز رستاخیز) به هیچ کس ستم نمى‌شود و جز اعمال خود شما جزائى براى شما نیست».

با یک مثال ساده مى توانیم این حقیقت را مجسم کنیم:

شخصى به سراغ مواد مخدّر یا مشروبات الکلى مى رود و هر چه به او مى گویند این مواد زهرآگین معده تو را خراب و قلب تو را بیمار و اعصاب تو را درهم مى کوبد، او گوش نمى‌دهد، چند هفته یا چند ماهى غرق لذت خیالى این مواد کشنده مى‌شود و تدریجاً گرفتار زخم معده، ناراحتى قلب و بیماى اعصاب مى‌شود، و سپس ده‌ها سال تا پایان عمرش از این بیمارى‌ها رنج مى برد و شب و روز ناله مى‌کند. آیا در این جا مى توان ایرادکردکه‌چرااین‌فردکه‌چندهفته یاچند ماه بیشتر گناه نکرده، ده‌ها سال شکنجه ببیند؟!

فوراً در پاسخ گفته مى‌شود این نتیجه و اثر عمل خود اوست!

حتّى اگر او داراى عمر نوح و بیشتر باشد و ده‌ها هزار سال عمر کند و دائماً او را در درد ورنج‌ببینیم، مى‌گوییم: این چیزى است که خودش آگاهانه به جان خود خریده است.

مجازات‌هاى روز قیامت «بیشتر» از این قبیل است، و بنابراین ایرادى در مسئله عدالت باقى نمى ماند.

ب – این اشتباه است که بعضى گمان مى کنند مقدار زمانى مجازات باید به اندازه زمان گناه باشد، زیرا رابطه میان گناه و مجازات رابطه زمانى نیست، بلکه بستگى به نتیجه و کیفیّت گناه دارد.

مثلا ممکن است کسى در یک لحظه آدم بى گناهى را به قتل برساند و مطابق بعضى از قوانین دنیاى امروز او را محکوم به زندان ابد کنند، در این جا مى بینیم زمان گناه تنها یک لحظه زودگذر بوده، در حالى که مدّت مجازات ده‌ها سال است، و هیچ کس این امر را ظالمانه نمى شمرد، چرا که در این جا مسئله دقیقه و ساعت و ماه و سال، مطرح نیست، کیفیّت گناه و نتیجه آن مطرح است.

ج – «خلود» در دوزخ و مجازات ابدى و جاودان تنها از آنِ کسانى است که تمام روزنه‌هاى نجات را به روى خود بسته اند، و از روى علم و عمد غرق در فساد و تباهى و کفر و نفاق گشته اند، آنچنان که تاریکى گناه تمام وجود آنها را در برگرفته در حقیقت به رنگ گناه و کفر درآمده اند.

قرآن در اینجا تعبیر جالبى دارد. در سوره بقره، آیه ۸۱ چنین مى‌گوید: (بلى من کسب سیئه و احاطت به خطیئته فاولئک اصحاب النار هم فیها خالدون); «کسى که مرتکب گناهى گردد و آثار آن تمام وجود او را احاطه کند چنان کسى اهل دوزخ است و جاودانه در آن خواهد ماند».

این گونه افراد رابطه خود را با خدا به کلى قطع کرده اند، و تمام روزنه‌هاى نجات و سعادت را به روى خود بسته اند.

این گونه افراد به پرنده اى مى مانند که آگاهانه بال و پر خود را در هم شکسته و سوزانده، وبراى‌همیشه‌مجبوراست روى‌زمین‌بماند واز پرواز‌براوج آسمان‌ها محروم است.

توجّه به نکات سه گانه بالا این حقیقت را روشن مى سازد که مسئله عذاب جاویدان که براى گروه خاصّى از منافقان و کفّار در نظر گرفته شده است چیزى بر خلاف اصل عدالت نیست، این نتیجه شوم اعمال خود آنهاست و قبلا هم به وسیله پیامبران الهى به آنها ابلاغ شده است که این کار چنین نتیجه تلخ و شومى دارد.

مسلماً اگر این افراد جاهل باشند و دعوت انبیا به آنها نرسیده باشد و از روى نادانى مرتکب چنان اعمالى شده باشند مشمول چنان مجازات سختى نخواهند بود.

ذکر این نکته نیز لازم است که از آیات و اخبار اسلامى استفاده مى‌شود که دریاى رحمت الهى ‌آن قدروسیع وگسترده است که گروه عظیمى از خطاکاران را دربر مى‌گیرد:

گروهى از طریق شفاعت

گروهى از طریق عفو

گروهى از طریق اعمال نیک کوچکى که انجام داده اند و خداوند به بزرگى خودش آن اعمال کوچک را پاداش عظیم مى‌دهد;

و گروه دیگرى بعد از آن که مدّتى در دوزخ مجازات شدند و در این بوته الهى تصفیه گشتند، به رحمت و مواهب الهى باز مى گردند.

تنها گروهى باقى مى مانند که بر اثر لجاجت و دشمنى با حق، و ظلم و فساد و نفاق بیش از حد، وجودشان را سر تا پا ظلمت کفر و بى ایمانى فرا گرفته است.

فکر کنید و پاسخ دهید

  1. چگونه بعضى خلود را ناهماهنگ با عدل الهى پنداشته اند؟
  2. آیاکیفرهاى‌جهان‌دیگرهمانندمجازات‌هاى این جهان است؟ اگر نیست چگونه است؟
  3. آیا عدالت ایجاب مى‌کند که تعادل میان زمان گناه و مجازات برقرار باشد؟
  4. مجازات خلود از آنِ چه اشخاصى است؟
  5. چه کسانى مشمول عفو الهى مى‌شوند؟

 

منبع : سایت حوزه آنلاین برگرفته از کتاب ۵۰ درس اعتقادی برای جوانان

پی نوشت ها

[۱] سوره یس، آیه ۵۴.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.