شنبه , آبان ۲۷ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » کلام و عقاید » درس هفتم: معاد و فلسفه آفرینش

درس هفتم: معاد و فلسفه آفرینش

درس هفتم: معاد و فلسفه آفرینشReviewed by کارشناس دینی on Nov 1Rating:

بسیارى سؤال مى کنند خداوند ما را براى چه آفریده؟

و گاه از این فراتر مى‌روند مى گویند: اصلا فلسفه آفرینش این جهان بزرگ چیست؟

باغبان درخت را براى میوه مى کارد، و زمین را براى محصولى شخم کرده و بذرافشانى مى‌کند، باغبان آفرینش براى چه منظور ما را آفریده است؟

آیا خدا کمبود داشت که با آفرینش ما جبران مى شد؟ در این صورت باید نیازمند باشد، نیاز داشتن با مقام پروردگار و بى نهایت بودن وجود او سازگار نیست.

در پاسخ این سؤال سخن بسیار است ولى در چند جمله مى توان پاسخ روشنى را خلاصه کرد و آن این که:

اشتباه‌بزرگ‌این‌است‌که‌ماصفات‌خداراباخودمان مقایسه کنیم، ما چون موجود محدودى هستیم‌هرکارى رابراى‌رفع کمبود مى‌کنیم، درس مى خوانیم کمبود علم ما برطرف شود.

 کار مى‌کنیم کمبود مالى نداشته باشیم.

به سراغ بهداشت و درمان مى رویم سلامت ما تأمین شود.

امّا در مورد خداوند که وجودى است بى نهایت از هر نظر، اگر کارى انجام دهد باید هدف او را در بیرون وجود او جستوجو کنیم، او خلق نمى‌کند تا سودى کند، بلکه هدف او این است تا بر بندگان جُودى کند.

او آفتابى است پرفروغ و بى انتها، بى آن که نیازى داشته باشد نورافشانى مى‌کند تا همگان از نور وجود او بهره مند شوند، این اقتضاى ذات بى انتها و پرفیض اوست که دست موجودات را گرفته و در مسیر تکامل به پیش مى برد.

آفرینش ما از عدم خود یک گام برجسته تکاملى بود، فرستادن پیامبران و نزول کتب آسمانى وتعیین‌قوانین و برنامه‌ها، هر یک پایه اى براى این تکامل ما محسوب مى‌شود.

این جهان دانشگاه بزرگى است و ما دانشجویان این دانشگاه.[۱]

این جهان مزرعه آماده اى است و ما کشاورزان این مزرعه.[۲]

و این جهان تجارتخانه پرسودى است و ما تاجران این بازار.[۳]

ما چگونه مى توانیم براى آفرینش بشر هدفى قائل نشویم؟ در حالى که وقتى درست به اطراف خود نگاه مى‌کنیم و ذره ذره موجودات را مى نگریم هر کدام داراى هدفى است.

در کارگاه عجیب بدن ما هیچ دستگاهى بى هدف نیست حتّى مژه‌هاى چشمان ما و گودى کف پاى ما!

چگونه ممکن است ساختمان وجود ما هر ذره اش هدفى داشته باشد، امّا مجموع وجود ما بى هدف باشد؟

از وجود خودمان بیرون مى آییم، و به جهان بزرگ مى نگریم، هر دستگاهى را جداگانه داراى هدف مى بینیم، هدف از تابش آفتاب، هدف از بارش باران، هدف از ترکیب مخصوص هوا، ولى آیا ممکن است مجموع این جهان بى هدف باشد؟!

حقیقت این است که در دل این عالم پهناور گوئى تابلوى بزرگى براى نشان دادن هدف نهایى نصب شده که گاه بر اثر عظمتش نمى توانیم آن را در لحظات نخستین ببینیم، و روى آن نوشته شده است «تربیت و تکامل».

 اکنون که به هدف آفرینش خود اجمالا آشنا شدیم سخن در این جاست که آیا زندگى چند روزه دنیا با تمام مشکلات و گرفتارى‌ها و ناکامى‌هایش مى تواند هدف آفرینش ما باشد؟

فرض کنید من شصت سال در این دنیا زندگى کنم، همه روز از صبح تا شام براى به دست آوردن روزى تلاش نمایم، و شب خسته و وامانده به منزل باز گردم، و نتیجه اش این باشد که در طول عمرم چندین تُن غذا و آب مصرف کنم، و با زحمت و دردسر، خانه اى فراهم سازم، و بعد بگذارم و از این جهان بروم آیا این هدف ارزش آن را دارد که مرا به این زندگى پر درد و رنج بخواند؟

راستى اگر مهندسى، ساختمان عظیمى را در وسط بیابانى بر پا کند و سالیان دراز در تکمیل و تنظیم آن بکوشد و تمام وسائل را در آن فراهم سازد و هنگامى که از او سؤال کنند منظورت چیست؟ بگوید: هدفم این است که در تمام عمر این ساختمان، رهگذرى از این راه بگذرد و یک ساعت در آن بیاساید! آیا همه تعجّب نخواهیم کرد و نخواهیم گفت: یک ساعت آسودن یک راهگذر، این همه تشکیلات و مقدّمات و ذى المقدّمات نمى خواهد.

 به همین دلیل آنها که عقیده به رستاخیز و زندگى پس از مرگ ندارند زندگى این جهان را پوچ مى دانند، و این سخن در کلمات مادى‌ها زیاد به چشم مى خورد که زندگى این جهان بى هدف است، حتّى گاه افرادى از آنها دست به انتحار مى زنند چرا که از این زندگى مادى تکرارى و بى هدف خسته شده اند.

چیزى که به زندگى هدف مى‌دهد و آن را معقول و حکیمانه مى‌کند این است که مقدّمه جهان دیگرى باشد، و تحمّل مشکلات این زندگى و چیدن این همه مقدّمات براى آن، به خاطر استفاده در مسیر یک زندگى جاودان باشد.

در این جا مثال جالبى سابقاً داشتیم و آن این که اگر جنینى که در شکم مادر است عقل و هوش کافى مى داشت و به او مى گفتند: بعد از این زندگى که تو در این جا دارى خبرى نیست، حتماً او به زندگیش اعتراض مى‌کرد، و مى گفت: «این چه معنى دارد من در این محیط زندانى باشم؟ خون بخورم و دست و پا بسته در گوشه اى بیفتم و بعد هیچ؟ آفریدگار چه هدفى از این آفرینش داشت؟!» امّا اگر به او اطمینان دهند که این چند ماه یک مرحله زودگذر و دوران آمادگى براى یک زندگى نسبتاً طولانى در دنیاست، جهانى که نسبت به محیط جنین وسیع و پرنور و پرشکوه است، و نسبت به آن مواهب گوناگون دارد، در این موقع او قانع مى شد که دوران جنینى مفهوم و هدف قابل ملاحظه اى دارد و به همین دلیل قابل تحمّل است.

قرآن مجید مى‌گوید: (ولقد علمتم النشأه الاولى فلولا تذکرون);[۴] «شما زندگى این جهان را دانستید، چگونه متذکّر نمى شوید (که بعد از آن جهان دیگرى وجود دارد).

خلاصه این که: این جهان با تمام وجودش فریاد مى زند که بعد از آن جهان دیگرى است وگرنه لغو و بیهوده و بى معنى بود.

این سخن را از زبان قرآن مجید بشنوید مى‌فرماید: (افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لا ترجعون);[۵] «آیا شما گمان کردید که شما را بیهوده آفریدیم و شما به سوى ما باز نمى گردید؟»

اشاره به این که اگر «معاد» که در قرآن از آن تعبیر به بازگشت به سوى خدا شده در کار نبود آفرینش انسان با بیهودگى مساوى بود.

نتیجه این که فلسفه آفرینش مى‌گوید: بعد از این جهان باید جهان دیگرى وجود داشته باشد.

فکر کنید و پاسخ دهید

  1. چرا نمى توان صفات خدا را با صفات خلق مقایسه کرد؟
  2. هدف از آفرینش ما چه بوده است؟
  3. آیا زندگى این جهان مى تواند هدف آفرینش این انسان باشد؟
  4. مقایسه زندگى دوران جنینى با زندگى این جهان چه چیزها به ما مى آموزد؟
  5. قرآن چگونه از آفرینش این جهان بر وجود آخرت استدلال مى‌کند؟

 

منبع : سایت حوزه آنلاین برگرفته از کتاب ۵۰ درس اعتقادی برای جوانان

پی نوشت ها

[۱] مضمون کلمات قصار على(علیه السلام) در نهج البلاغه و حدیث معروف الدنیا مزرعه الاخره.

[۲] همان.

[۳] همان.

[۴] سوره واقعه، آیه ۶۲.

[۵] سوره مؤمنون، آیه ۱۹۵.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.