صفحه اصلی » کلام و عقاید » پیامبر شناسی » در مورد حدیث لولاک توضیح دهید؟

در مورد حدیث لولاک توضیح دهید؟

در مورد حدیث لولاک توضیح دهید؟Reviewed by کارشناس دینی on Jun 24Rating:

آیا حدیث قدسى «لولاک لما خلقت الافلاک» داراى سند متواتر است که فاطمه علیها السلام بهانه آفرینش است و عالم هستى براى محبت آن حضرت آفریده شده است؟

حدیث‏ «لولاک لما خلقت الافلاک» از احادیث قدسى است. در این زمینه توجه به مطالب زیر بایسته است:

یکم. مراد از اینکه «اگر تو نبودى این جهان را نمى‏آفریدم»، ممکن است؛ یکى از سه معناى زیر باشد:

  1. هدف از آفرینش جهان، چیزى است که جز با وجود پیامبر صلى الله علیه و آله تحقق نمى‏یابد. از دیدگاه قرآن، همه جهان براى انسان آفریده شده است: خَلَقَ لَکُمْ ما فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً[۱]؛ انسان نیز براى بندگى آفریده شده است: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ‏[۲]. حقیقیت عبادت خداوند در میان انسان‏ها محقق نمى‏شود؛ جز با هدایت پیامبران و نبى‏اکرم که خاتم انبیا و پیام آور دین کامل الهى است. پس صحیح است که گفته شود، عبادت خداوند، جز با وجود پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله در میان بندگان محقق نمى‏شود.
  2. پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏تواند تمام هدف از آفرینش جهان را در خود جلوه‏گر کند و آن هدف را به صورت کامل در خود محقق سازد. هدف آفرینش جهان، بندگى انسان است و پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله به دلیل اینکه کامل‏ترین انسان‏ها است، کامل‏ترین بنده نیز مى‏باشد. از این رو، آن حضرت، هدف از خلقت جهان را به معناى تمام و کمال در وجود خود محقق ساخته است و دیگر انسان‏ها هر یک به اندازه مرتبه کمالشان، آن هدف را محقّق کرده‏اند.
  3. پیامبر صلى الله علیه و آله غرض اصلى خدا از آفرینش جهان بوده است و دیگران را از طفیلى پیامبر صلى الله علیه و آله خلق کرده است. طبق معناى قبلى، پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله کسى است که هدف از آفرینش جهان را به تمام و کمال، در خود محقّق ساخته است؛ اما براى اینکه پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله بتواند در این دنیا، چنین کمالى را در خود محقّق سازد، باید همه این جهان آفریده مى‏شد و همه این انسان‏ها- چه مؤمنان و چه کافران و حتى دشمنان پیامبر و دوستان آن حضرت- باید خلق مى‏شدند تا پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله، مجال رشد و تکامل پیدا مى‏کرد و مى‏توانست‏ قابلیت‏هاى خود را به فعلیت برساند. البته به این معنا نیست که مثلًا دشمنان از روى جبر با آن حضرت دشمنى کرده اند؛ بلکه وجود انسان‏هایى براى تحقق کمال اختیارى پیامبر صلى الله علیه و آله نیاز است و آن حضرت مى‏تواند در فضاى میان آنان- چه فضاى دوستى و چه دشمنى- در مسیر رشد و تکامل خود قرار گیرد.

انسان‏هاى دیگر نیز هر یک به اندازه مرتبه کمالشان، غرض از خلقت اند؛ یعنى، هر اندازه که کمال آنان بیشتر باشد، غرض اصلى از خلقت نیز به آنان بیشتر تعلق مى گیرد و هر اندازه نقصان دارند، به همان اندازه طفیلى‏اند و غرض به طور عرضى به آنان تعلق گرفته است.

گفتنى است که این سه معنا با یکدیگر منافاتى ندارد و همه آنها با هم سازگار است. خداوند، مى‏خواهد همه انسان‏ها به کمال نهایى برسند و این کمال، متوقف بر اطاعت از دین است و دین را پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله آورده است.

از سوى دیگر هر انسانى، به اندازه‏اى که به کمال مى‏رسد، هدف از آفرینش را در خود محقق ساخته و در کوتاهى‏هاى خود و نقصان اختیارى اش، از هدف خلقت دور شده است. پس وجود این نقصان ها، غرض اصلى نیست؛ بلکه به تبع و بالعرض، امکان وجود پیدا کرده است.

دوم. بنا بر برخى نسخه‏ها در ادامه روایت آمده است: «… و لولا على لما خلقتک و لولا فاطمه لما خلقتکما»[۳]؛ و نیز: «فلولاکم ما خلقت الدنیا و الأخره و لا الجنه و النار»[۴]؛ و نیز «و لولاکما لما خلقت الافلاک»[۵] در این باره چند معنا احتمال دارد؛

  1. بندگى انسان‏ها جز با پیروى از دین ممکن نیست و پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله، این دین را آورده است. گفتنى است که امامان حافظ دین هستند و اگر پس از وفات پیامبر صلى الله علیه و آله، امامت نبود، دین آن حضرت به انحراف کشیده مى‏شد. به عبارت دیگر خداوند، دین خاتم را از طریق «امامت» حفظ مى‏کند، لذا نخست از امام على علیه السلام یاد شده است و سپس از حضرت فاطمه علیها السلام یاد شده است، زیرا امامان به جز حضرت على علیه السلام، همگى از فرزندان حضرت فاطمه علیها السلام هستند. پس صحیح است که گفته شود: «اگر فاطمه نبود، امامت ادامه نمى‏یافت و دین باقى نمى‏ماند و در نهایت هدف از آفرینش انسان (بندگى) نیز محقق نمى‏شد».
  2. پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله، فاطمه زهرا علیها السلام، و امامان معصوم علیه السلام همه یک نوراند و کمال آنان هیچ تفاوتى با هم ندارد. پس این چهارده تن، همه با هم هستند و دوگانگى از حیث کمال بین آنان نیست و همان گونه که پیامبر صلى الله علیه و آله تحقق‏بخش هدف آفرینش جهان است، فاطمه علیها السلام و امامان علیه السلام نیز، همان گونه‏اند و فرقى از این جهت میان آنان نیست. این معنا، مى‏تواند جملات دیگرى را نیز که در شأن اهل بیت وارد شده است، توضیح دهد؛ به عنوان نمونه پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏فرماید: «حسین منى و انا من حسین»[۶]. اینکه حسین علیه السلام از پیامبر است، روشن است؛ اما اینکه پیامبر صلى الله علیه و آله از حسین علیه السلام است، به این دو معنا است: اولًا، دین پیامبر صلى الله علیه و آله به واسطه امام حسین علیه السلام باقى مى‏ماند. ثانیاً، آن دو یکى هستند و فرقى میان‏شان نیست.

همچنین رسول اکرم صلى الله علیه و آله مى‏فرماید: «خدا با رضاى فاطمه راضى مى‏شود و با خشم او غضبناک مى‏گردد»[۷]. این بدان دلیل است که رضاى فاطمه علیها السلام و خدا داراى یک ملاک است؛ یعنى، هر موردى که ایجاد رضایت مى‏کند، هر دو را با هم راضى مى‏نماید و اگر خشمگین کند، هر دو را خشمناک مى‏سازد؛ زیرا فاطمه نیز فقط به رضاى خدا، راضى مى‏شود. پس چنین نیست که خداوند، منتظر باشد که فاطمه علیها السلام از چه چیزى راضى مى‏شود تا بعد از او راضى شود.

_______________
پی نوشت ها:
[۱] ( ۱). بقره( ۲)، آیه ۲۹.

[۲] ( ۲). ذاریات( ۵۱)، آیه ۵۶.

[۳] ( ۱). شیخ على نمازى، مستدرک سفینه البحار، ج ۳، ص ۱۶۸ و ۱۶۹.

[۴] ( ۲). همان، ۱۶۷.

[۵] ( ۳). بحارالانوار، ج ۷۴، ص ۶۱۱.

[۶] ( ۱). بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۳۱۶.

[۷] ( ۱). ر. ک: بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۹ به بعد.

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.