صفحه اصلی » کلام و عقاید » امام شناسی » حدیث ثقلین چه نقشی در اثبات امامت اهل بیت علیهم السلام دارد؟

حدیث ثقلین چه نقشی در اثبات امامت اهل بیت علیهم السلام دارد؟

حدیث ثقلین چه نقشی در اثبات امامت اهل بیت علیهم السلام دارد؟Reviewed by کارشناس دینی on Jun 25Rating:

حدیث به تعبیر دیگر احادیث ثقلین از روایات متواتر و مورد اتفاق شیعه و سنى است.[۱] این روایت بیانگر استراتژى جاودان و پایدار یعنى راهبرد پیروى از قرآن و اهل بیت است. تأکیدات پیامبر صلى الله علیه و آله و نحوه سخن گفتن در این باره کمترین تردیدى بر کسى باقى نمى‏گذارد.

با توجه به نقل گسترده این حدیث در منابع اهل سنت، به ذکر آن از همان منابع بسنده مى‏کنیم.

در صحیح مسلم آمده است پیامبر فرمود: اى مردم همانا من بشرى هستم که نزدیک است پیک الهى مرا رسد و دعوت حق را اجابت کنم، پس در میان شما دو چیز گرانبها مى‏گذارم: «اول آنها کتاب خدا و دیگرى اهل بیتم».

در مسند احمد حنبل آمده است: «همانا من در میان شما دو جانشین قرار مى‏دهم که یکى عظیم‏تر از دیگرى است: کتاب خدا، ریسمان کشیده شده ما بین آسمان و زمین و عترت خود یعنى اهل بیتم. این دو از یکدیگر جدایى‏ناپذیرند تا در کنار حوض کوثر بر من وارد شوند».

در صحیح ترمذى از پیامبر نقل شده است: «اى مردم در میان شما چیزى مى‏گذارم که اگر به آن تمسک کنید هرگز گمراه نخواهید شد و آن عبارت است از: کتاب خدا و عترتم».

از این سخن پیامبر چنین نتیجه مى‏گیریم:

  1. گرانبها بودن اهل بیت‏

ابن حجر مکى مى‏نویسد: «رسول خدا قرآن و عترت را ثَقَلین نامید».

ثَقَل هر چیز گرانبها و پر ارج را گویند و کتاب و عترت این گونه‏اند زیرا هر یک از آن دو گنجینه علوم لدنى و اسرار و حکمت‏هاى الهى‏اند.

از این رو پیامبر به آن دو فراخوانده و سفارش نموده است.[۲]

  1. عصمت و حجیت اهل بیت‏

قرار دادن قرآن و اهل بیت در کنار یکدیگر و تأکید بر لزوم پیروى و انفکاک‏ناپذیرى آن دو آشکارا بر عصمت اهل بیت دلالت دارد؛ چرا که قرآن کتاب معصوم خداست و ابتلا به هر گناه و آلودگى انفکاک و جدایى از قرآن مى‏باشد و هماهنگى و انطباق کامل با کتاب معصوم الهى مساوى با عصمت است.

استاد توفیق ابو اعلم نویسنده و دانشمند مصرى مى‏نویسد: «پیامبر صلى الله علیه و آله اهل بیت خود را به کتاب عزیز خداوند مقرون ساخته است. کتابى که هرگز در او باطل نفوذ نخواهد کرد و هرگز از یکدیگر جدا نخواهند شد.

واضح است که صدور هر نوع مخالفت با احکام دین افتراق و جدایى از قرآن محسوب مى‏گردد، در حالى که پیامبر خبر از عدم جدایى این دو داده است. از همین‏رو حدیث دلالتى آشکار بر عصمت اهل بیت دارد و پیامبر که این حدیث را در مواقف بسیارى ذکر کرده در پى این هدف است که امت خود را صیانت کرده و آنان را سفارش به استقامت بر تمسک به این دو نموده تا در امور مختلف اعم از اعتقادات و فروع به ضلالت و گمراهى گرفتار نشوند»[۳].

آیهاللَّه مکارم شیرازى نیز بر آن است که: «اهل بیت معصومند زیرا جدایى‏ناپذیر بودن آنها از قرآن از یک سو و لزوم پیروى بى‏قید و شرط از آنان از سوى دیگر، دلیل روشنى بر معصوم بودن آنها از خطا و اشتباه و گناه است. چرا که اگر آنها گناه یا خطایى داشتند از قرآن جدا مى‏شدند و پیروى از آنان مسلمانان را از ضلالت و گمراهى بیمه نمى‏کرد و اینکه مى‏فرماید با پیروى از آنان در برابر گمراهى‏ها مصونیت دارید دلیل روشنى بر عصمت آنهاست»[۴].

  1. پایندگى تا قیامت‏

جدایى‏ناپذیرى تا حوض کوثر نشانگر این است که پیامبر در صدد تعیین یک استراتژى جاودانه و دائمى براى امت بوده و نشانگر آن است که همواره هادیان و پیشوایانى از اهل بیت در میان وجود دارند.

ابن حجر آورده است: «این حدیث نشانگر وجود کسانى از اهل بیت همراه قرآن است که همچون قرآن شایستگى تمسک و پیروى تا قیامت را دارا باشند»[۵].

آیهاللَّه مکارم شیرازى نیز مى‏نویسد:

«این به خوبى نشان مى‏دهد که در تمام طول تاریخ اسلام فردى از اهل‏بیت وجود دارد و همان گونه که قرآن همیشه چراغ هدایت است آنها نیز همیشه چراغ هدایتند. پس باید کاوش کنیم و در هر عصر و زمان آنها را پیدا کنیم»[۶].

  1. لزوم پیروى از هر دو

اینکه پیامبر فرمود تا به آن دو چنگ زنید گمراه نخواهید شد و برخى از دیگر تعابیر آن حضرت لزوم پیروى از هر دو را نمایان ساخته و هر حرکت و شعارى که به گسست آن دو انجامد را انحرافى و ضلالت بار معرفى مى‏کند.

علامه مناوى مى‏گوید: «در این حدیث اشاره بلکه تصریح به این است که قرآن و عترت دو قلویى را مى‏مانند که رسول خدا آن دو را پس از خود معرفى فرموده و از امت خواسته است که به خوبى با آن دو برخورد نموده و آنها را بر خود مقدم دارند و در دین خود به آنها چنگ زنند»[۷]

نکات دیگرى نیز از حدیث ثقلین قابل استفاده است که به جهت اختصار از ذکر آنها خوددارى مى‏شود[۸]. آنچه اهمیت ویژه دارد این است که پیامبر صلى الله علیه و آله براى همیشه امت را به پیروى از قرآن و عترت دانسته‏اند. نیز پیامبر اهل بیت را همچون کتاب الهى، معصوم و مصون از هر کژى و ناراستى دانسته و بر آن شده‏اند که همیشه هادیانى از اهل بیت علیهم السلام در کنار قرآن براى راهنمایى امت وجود دارند.

  1. کیستى اهل بیت‏

پیامبر در مواقع مختلف اهل بیت و امامان ایشان را معرفى کرده‏اند عمرخطاب از پیامبر پرسید: آیا باید به همه اهل بیت تمسک کنیم؟

پیامبر فرمود: «خیر، بلکه به اوصیاى اهل بیتم، اول آنها برادر و وزیر و وارث و خلیفه‏ام در میان امت و آن کسى که ولى هر مؤمنى است (امام على علیه السلام)، پس از او فرزندم حسن و بعد از او فرزندم حسین است، آنگاه نه نفر از فرزندان حسین یکى پس از دیگرى»[۹].

بنابراین حدیث فوق به خوبى ولایت و لزوم تبعیت از اهل بیت علیهم السلام و در رأس آنان امیرمؤمنان علیه السلام را اثبات و آنان را براى همیشه بزرگترین مرجع دینى در کنار قرآن و همسنگ و همسوى و همراه آن معرفى مى‏کند.

_____________________
پی نوشت ها:
[۱] ( ۱). در کتاب براهین اصول المعارف الالهیه و العقائد الحقه للامامیه، نگاشته ابوطالب تجلیل، ص ۳۳۴- ۳۳۹، ۶۵ سند از منابع اهل سنت در رابطه با این حدیث ذکر گردیده است.

[۲] ( ۱). ابن حجر، الصواعق المحرقه، ص ۹۰.

[۳] ( ۱). آیهاللَّه مکارم شیرازى، فاطمهالزهرا، ص ۷۵.

[۴] ( ۲). آیهاللَّه مکارم شیرازى، پیام قرآن، ج ۹، ص ۷۵ و ۷۶.

[۵] ( ۱). الصواعق المحرقه، ص ۱۴۹.

[۶] ( ۲). آیهاللَّه مکارم شیرازى، همان.

[۷] ( ۳). فیض الغدیر، ج ۲، ص ۱۷۴.

[۸] ( ۱). بنگرید: على اصغر رضوانى، شیعه‏شناسى و پاسخ به شبهات، ج ۲، ص ۹۵- ۱۱۸.

[۹] ( ۲). فرائد السمطین، ج ۱، ص ۳۱۷. نیز بنگرید: پرسش ۲۸.

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.