یکشنبه , آبان ۲۸ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » کلام و عقاید » امام شناسی » تعداد امامان چندتاست؟ نظر اهل سنت چیه؟

تعداد امامان چندتاست؟ نظر اهل سنت چیه؟

تعداد امامان چندتاست؟ نظر اهل سنت چیه؟Reviewed by کارشناس دینی on Jun 26Rating:

تعداد امامان و مشخصات آنها در روایات متعددى که از پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله در منابع شیعه و سنى نقل شده مشخص گردیده است. برخى از این روایات را از منابع اهل سنت نقل مى‏کنیم:

  1. «کار مردم پیوسته مى‏گذرد تا آنکه دوازده مرد بر آنان فرمان برانند».[۱]
  2. «شمار جانشینان من به تعداد نقباى موسى (دوازده نفر) است».[۲]
  3. «تا وقتى که دوازده خلیفه و جانشین بر شما حکومت کنند، دین پیوسته پابرجاست».[۳]
  4. «کار این امت همواره پابرجاست تا دوازده خلیفه و جانشین بر آنان بگذرند که همگى از قریش‏اند».[۴]
  1. «بر این امت دوازده خلیفه حکومت خواهند کرد، به عدد نقباى بنى‏اسرائیل».[۵] ۶. امام على علیه السلام در توضیح انحصار امامت در قریش مى‏فرماید: «امامان از قریش، تنها از نسل هاشم هستند و امامت بر غیر آنان شایسته نیست …»[۶].
  2. «الائمه بعدى اثنى عشر، تسعه من صلب الحسین و التاسع مهدیهم»[۷]؛ «امامان پس از من دوازده نفرند، نه نفر ایشان از نسل حسین‏اند و نهمین ایشان مهدى ایشان است». نظیر این روایات را- که از اهل سنت در مورد تعداد ائمه علیهم السلام وارد شده است- مى‏توان در سایر منابع مطالعه کرد.[۸] ۸. در روایات سفیان‏بن عینیه به نقل ینابیع الموده از پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله آمده است: «همواره دین پایدار است تا آنکه قیامت به پا شود یا بر شما، دوازده خلیفه حکم رانند که همه آنان از بنى‏هاشمند».[۹]
  3. امام الحرمین جوینى از ابن عباس از پیامبر صلى الله علیه و آله نقل مى‏کند که فرمود: «من سرور پیامبرانم و على سرور اوصیا. اوصیاى بعد از من دوازده نفرند، اولشان على است و آخرشان مهدى».[۱۰]
  1. ابن عباس از پیامبر صلى الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: «جانشینان و اوصیاى من و حجت‏هاى خدا بر خلق پس از من دوازده نفرند، اولشان برادرم و آخرشان فرزند من است. پرسیده شد: برادرتان کیست؟ فرمود: «على بن ابیطالب». پرسیده شد: فرزندتان کیست؟ فرمود: «مهدى، همان کسى که زمین را پر از عدل و داد کند، همانگونه که پر از ظلم و جور شده است …»[۱۱].

دیدگاه اهل سنت‏

عالمان سنى در تفسیر این احادیث و انطباق آن بر مصادیق گرفتار دشوارى و سرگردانى بزرگى شده‏اند.

ابن عربى ابتدا شانزده خلیفه از ابابکر تا سفاح را نام برده و سپس نام بیست و هفت تن دیگر از عباسیین را بر آن افزوده است و چون تطابقى در این اعداد با دوازده نفر نیافته مى‏گوید: «من هیچ معنایى از این احادیث درک نمى‏کنم»[۱۲].

جلال الدین سیوطى نیز با گزینش چندى از خلفا و حذف برخى دیگر خواسته است به گونه‏اى مصادیق خلفاى دوازده‏گانه را تعیین کند.

او در این باره مى‏نویسد: «تعدادى از پیشوایان دوازده گانه چهار خلیفه (راشدین) هستند، سپس امام حسن و معاویه و ابن زبیر و عمربن عبدالعزیز.

تا اینجا هشت نفرشان روشن شده نیز ممکن است مهدى عباسى را بر آنها افزود چرا که او در میان عباسیان همچون عمربن عبدالعزیز در میان امویان است. همچنین است طاهر عباسى که به عدالت شهره است.

پس دو نفر دیگر باقى مى‏مانند که باید در انتظارشان ماند. یکى از آنان مهدى (عج) است، زیرا از اهل‏بیت علیهم السلام مى‏باشد».[۱۳]

گمانه‏هاى یاد شده و دیگر گمانه‏ها هر یک به گونه‏اى از سوى دیگر عالمان مورد نقد قرار گرفته است. به ویژه آنکه نصوص پیامبر بر چند مسأله تأکید دارد:

  1. مسأله دوازده پیشوا مربوط به مقطع زمانى محدودى نیست و بیانگر وضعیت امت اسلامى تا پایان تاریخ است؛ در حالى که تعداد خلفا در این دوران چند برابر دوازده نفر است.
  2. ویژگى‏ها و کارکرد ذکر شده در روایات بر بسیارى از خلفاى مذکور در آراى عالمان سنى منطبق نیست. ویژگى‏هایى چون هاشمى بودن، اینکه اولشان على علیه السلام است و نه نفرشان از نسل امام حسین علیه السلام هستند و …

نتیجه اینکه تنها تفسیر سازگار با مضمون احادیث یاد شده دیدگاه شیعه است که مصداق آنان را امامان اهل بیت علیهم السلام مى‏داند.[۱۴]

______________________________

پی نوشت هآ
[۱] ( ۱). فرائد السمطین، ج ۱، ص ۳۱۷.

[۲] ( ۲). کنزالعمال، ح ۱۴۹۷۱.

[۳] ( ۳). صحیح مسلم، ج ۶،( کتاب الاماره)؛ صحیح بخارى، ج ۴، ص ۱۶۵.

[۴] ( ۴). منتخب کنزالعمال، ج ۵، ص ۳۳۸.

[۵] ( ۱). همان.

[۶] ( ۲). نهج البلاغه، خطبه ۱۴۲.

[۷] ( ۳). کفایهالاثر، ص ۲۳.( به نقل از: موسوعه الامام على‏بن ابیطالب، ج ۲، ص ۴۸).

[۸] ( ۴). ر. ک:

الف. ینابیع الموده، ص ۲، ۴۴.

ب. البدایه والنهایه، ج ۶، ص ۳، ۲۴۷.

ج. سنن ابن ماجه، ج ۴، ۴۰۸۵/ ۱۳۶۷.

د. مسند احمدبن حنبل، ج ۵، ص ۶۴۵/ ۱۸۳.

ه. سنن ابى داود، ۱۰۷/ ۴.

[۹] ( ۵). ینابیع الموده، ج ۳، باب ۷۷.

[۱۰] ( ۱). فرائد السمطین، ج ۲، ص ۳۱۲.

[۱۱] ( ۲). همان، روایات متعدد دیگر نیز در این باب وجود دارد.

بنگرید: معالم المدرستین، ج ۱، ص ۳۳۳.

[۱۲] ( ۳). شرح ابن العربى على صحیح الترمذى، ج ۹، ص ۶۸- ۶۹.

[۱۳] ( ۱). الصواعق المحرقه، ص ۱۹، نیز: تاریخ السیوطى، ص ۱۲.

[۱۴] ( ۲). جهت آگاهى بیشتر بنگرید:

الف. علامه سید مرتضى عسکرى، امامان امت دوازده نفرند، تهران: مشعر.

ب. همو، معالم المدرستین، ج ۱، صص ۳۳۳- ۳۴۱، تهران: بنیاد بعثت، چاپ اول، ۱۴۰۶ قمرى.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.