شنبه , آبان ۲۷ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » کلام و عقاید » امام شناسی » نسبت بین علم و عصمت امامان علیهم السلام چیست؟

نسبت بین علم و عصمت امامان علیهم السلام چیست؟

نسبت بین علم و عصمت امامان علیهم السلام چیست؟Reviewed by کارشناس دینی on Jun 26Rating:

یک. علم لدنّى امامان علیهما السلام‏

علم لدنّى، علمى است که هیچ واسطه‏اى میان متعلّم و معلّم نیست.

«لدن»؛ یعنى، نزد و حضور. اگر علمى با وساطت، حاصل شود، علم لدنّى نخواهد بود. اگر علمى از معلم صادر شود و به یک واسطه یا بیشتر، به شاگرد برسد؛ شاگرد آن علم را «نزد» معلم فرا نگرفته است و به آن علم لدنّى نمى‏گویند. اما اگر شاگرد از حضور خود معلم، علمى را فرا گرفت، آن علم را لدنّى مى‏نامند. از آنجا که «انسان کامل»، هیچ واسطه‏اى میان او و حضرت حق تعالى وجود ندارد، از علم، لدنّى بهره‏مند خواهد بود و هیچ واسطه‏اى میان او و خداى سبحان در این تعلیم و تعلم وجود ندارد.

آن که بى‏تعلیم بُد ناطق خداست‏ که صفات او ز علت‏ها جداست‏
یا چو آدم کرده تلقینش خدا بى‏حجاب مادر و دایه و ازا[۱]

بخش مهمى از علوم امامان علیهما السلام از این‏گونه است. البته چنین دانشى با وحى رسالى به پیامبر صلى الله علیه و آله از جهاتى تفاوت دارد که تفصیل آن در اینجا میسور نیست.

دو. عصمت امامان علیهما السلام‏

مقام والاى «عصمت عملى»، براى کسى حاصل مى‏شود که به مرز «اخلاص کامل» رسیده باشد. در این حال در حرم امن او، شهوت، غضب و باطل راه ندارد؛ چون وى هر دو را مهار کرده و به صورت اراده و کراهت درآورده است. در واقع «معصوم»، مراحل جذب و دفع، شهوت و غضب و محبت و عداوت را طى کرده و به مقام «تولّى و تبرّا» رسیده است.

شخصى که به این مرحله بار یافته باشد، شیطان را، دشمن‏ترین دشمن درون و بیرون مى‏داند و او را سرکوب کرده، بر همه دشمنان فایق مى‏آید و متولى حق مى‏شود.[۲]

آنکه معصوم آمد و پاک از غلط آن خروس جان وحى آمد فقط[۳]

سه. مقام خلیفهاللهى امامان علیهما السلام‏

هدف نهایى و غایت انسانى، دو چهره دارد: چهره‏اى که مستقیماً به خداوند متعال مرتبط است (لقاءاللَّه) و چهره‏اى که با ما سوا ارتباط دارد (خلافهاللَّه). امّا چهره «خلافت الهى»، کامل‏تر و برتر از چهره «لقاءاللَّه» است؛ زیرا کسانى که به لقاى خدا مى‏رسند؛ چون در همان لقاى حق مستغرق‏اند، سفرى به منظور خلافت الهى نسبت به ماسوا ندارند.

امّا امام معصوم علیه السلام علاوه بر ادراک شهودى لقاءاللَّه، مأموریت خلافت الهى را نیز بر عهده دارد و راهبر دیگران به سوى حق‏تعالى است.

امام معصوم علیه السلام با جمع میان لقاءاللَّه و خلافهاللَّه، نه تنها به غایت قصواى انسانى نایل مى‏شود؛ بلکه خود غایت قصواى آفرینش و منتهاى چهره‏نمایى حق، در آینه خلقت است.[۴]

_________________________
پی نوشت ها:
[۱] ( ۱). مثنوى، دفتر چهارم، ابیات ۳۰۴۱- ۳۰۴۲.

[۲] ( ۱). ر. ک: تفسیر موضوعى قرآن کریم، ج ۹، ص ۱۹.

[۳] ( ۲). مثنوى، دفتر سوم، بیت ۳۳۳۷.

[۴] ( ۱). تفسیر موضوعى قرآن کریم، ج ۱۴، صص ۱۱۸- ۱۲۰، ص ۲۶۸ و ص ۲۷۵ به بعد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.