صفحه اصلی » کلام و عقاید » امام شناسی » محبت اهل بیت چه جایگاهی دارد و چگونه می توان به آن دست پیدا کرد؟

محبت اهل بیت چه جایگاهی دارد و چگونه می توان به آن دست پیدا کرد؟

محبت اهل بیت چه جایگاهی دارد و چگونه می توان به آن دست پیدا کرد؟Reviewed by کارشناس دینی on Jun 26Rating:

«حب»؛ یعنى، رغبت و میل انسان به چیزى. اگر این میل باطنى و رغبت دل به چیزى شدید و قوى شود، آن را عشق مى‏نامند.[۱] جایگاه حب اهل بیت علیهم السلام را باید از قرآن و روایات اخذ کرد.

در اهمیت و جایگاه محبت اهل بیت علیهم السلام همین بس که قرآن، آن را تنها پاداش رسالت پیامبر صلى الله علیه و آله معرفى کرده است: قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِى الْقُرْبى‏[۲]

؛ « [اى پیامبر!] بگو از شما هیچ پاداشى درخواست نمى‏کنم، جز آنکه نزدیکان مرا دوست بدارید».

رسول اکرم صلى الله علیه و آله مى‏فرماید: «لا یؤمن احدکم حتى اکون احبّ الیه من ولده و والده و الناس اجمعین»[۳]؛ «هیچ کس از شما ایمان ندارد؛ مگر اینکه من نزد او، از فرزندانش و پدرش و همه مردم محبوب‏تر باشم».

آن حضرت اصل ایمان را مشروط به «حبّ» خود مى‏داند و در روایتى دیگر براى آن، مرتبه بالاترى معرفى مى‏کند: «لایؤمن عبد حتّى اکون احب الیه من نفسه ویکون عترتى احب الیه من عترته و یکون اهلى احب الیه من اهله و یکون ذاتى احب الیه من ذاته»[۴]؛ «هیچ بنده‏اى ایمان ندارد، مگر اینکه من نزد او،

از خودش محبوب‏تر باشم و ذرّیه من پیش او، از ذرّیه خودش محبوب‏تر باشد و اهل من پیش او، از اهل خودش محبوب‏تر باشند و ذات من نزد او، از ذات خودش محبوب‏تر باشد».

پیامبر صلى الله علیه و آله در این روایت، شرط ایمان را حُب خود و اهل بیت خویش- آن هم در مراحل بالاتر- معرفى کرده است؛ زیرا به طور معمول انسان به خود علاقه شدیدى دارد و نزد خودش از همه محبوب‏تر است؛ سپس فرزندانش و آن گاه دیگر نزدیکان او. اما وقتى انسان در حُب کسى، به مرتبه بسیار بالا مى‏رسد، او را بر خود و فرزندان، نزدیکان و همه کسان دیگر ترجیح مى‏دهد و این همان مرتبه شدید و قوى حب است که به آن «عشق» مى‏گویند. بنابراین حب اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام، باید در حد اعلا باشد و هر اندازه از این حد فروتر باشد، به همان اندازه ایمان شخص، نقص و کاستى دارد.

به عبارت دیگر درجات ایمان با درجات حبّ پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام پیوستگى دارد و با آن سنجیده مى‏شود.

دوستى اهل بیت علیهم السلام در عمل‏

امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: «یا جابر! بلّغ شیعتى عنّى السلام و اعلمهم انّه لا قرابه بیننا و بین اللّه عزوجل و لا یتقرّب الیه الا بالطاعه یا جابر من اطاع اللّه و احبنا فهو ولینا و من عصى اللّه لم ینفعه حبنا»[۵]؛ «اى جابر! از طرف من، به شیعیانم‏

سلام برسان و به آنان اعلام کن که هیچ قرابت و خویشاوندى بین ما و خداى عزوجل نیست و هر کسى فقط با اطاعت و بندگى به درگاه الهى تقرّب مى‏یابد.

اى جابر! هرکس خدا را اطاعت کند و همراه آن به ما محبت ورزد، دوست و محبّ ما است و هرکس خدا را معصیت کند، حب ما برایش نافع نیست».

بنابراین اولین شرط حب اهل بیت علیهم السلام، اطاعت از حق تعالى و پرهیز از گناه است. ممکن است کسى درجه پایین محبت (همان میل باطنى و رغبت درونى) را داشته باشد؛ ولى عملًا اهل معصیت هم باشد! چنین حبّى، چندان سود بخش نیست. البته معصیت‏هاى اتفاقى- که بعد از آن توبه باشد- باعث نمى‏شود حب اهل بیت علیهم السلام سودى نبخشد.

حضرت على علیه السلام فرمود: «انا مع رسول‏الله و معى عترتى على الحوض، فمن ارادنا فلیأخذ بقولنا ولیعمل بعملنا …»[۶]؛ «من با رسول خدا صلى الله علیه و آله در حالى که عترت من هم با من هستند، بر حوض [کوثر] اشراف داریم. پس هر کس ما را مى‏خواهد، هم باید گفتار ما را بگیرد و هم عمل ما را، عمل کند …».

بنابراین محبت باید در عمل جلوه‏گر شود.

راه‏هاى کسب دوستى اهل‏بیت علیهم السلام‏

  1. معرفت اهل‏بیت علیهم السلام‏: در پرتو معرفت امام، به کمالات و ویژگى‏هاى او بیشتر واقف مى‏گردیم و این آشنایى به طور طبیعى شیفتگى و محبّت را در پى دارد.

امام صادق علیه السلام مى‏فرماید: «الامام عَلَم بین اللّه عزوجل و بین خلقه، فمن عرفه کان مؤمنا و من انکره کان کافرا»[۷]؛ «امام آن شاخص [و دلیل و راهنماى‏]

آشکار است که بین خداى عز و جل و خلقش قرار گرفته است. پس هر کس او را شناخت، مؤمن مى‏گردد و هر کس او را انکار کرد [و نشناخت‏]، کافر مى‏گردد». مؤمن بودن، فرع بر شناخت امام است.

  1. اطاعت از اهل بیت علیهم السلام‏: اگر کسى شناخت لازم و کافى از اهل بیت علیهم السلام پیدا کرد، اطاعت از آنان را بر خود لازم مى‏داند؛ ولى گاهى شناخت در آن حد بالا نیست، در این صورت چه بسا نسبت به اوامر آنان سرپیچى کند! عصیان به هر اندازه باشد، به همان مقدار کدورت و بغض مى‏آورد.

کدورت و بغض، ضد صفا و حب است. پس هر اندازه نسبت به اوامر آنان عصیان شود، به همان اندازه بغض و کدورت نسبت به آنان در دل ایجاد مى‏شود و برعکس، هر اندازه نسبت به اوامر آنان اطاعت شود، به همان اندازه حب و صفا، دل را فرا مى‏گیرد.

امام رضا علیه السلام مى‏فرماید: «اللهم انى اسئلک … العمل الذى یبلغنى حبک …»[۸]؛ «خدایا! از تو آن عملى را مسألت مى‏کنم که حب تو را به من برساند».

بنابراین یکى از راه‏هاى عملى وصول به «حب اهل‏بیت علیهم السلام»، اصل عمل و اطاعت است.

  1. توسّل با معرفت: در پرتو شناخت امام، مى‏فهمیم همه چیز ما به او وابسته بوده و وى واسطه فیض و کمال است.[۹] اگر توسل با شناخت و توجه همراه باشد، ترنم عارفانه و عاشقانه‏اى است که حب را در دل بیش از پیش مى‏پروراند.

______________________________

پی نوشت ها:
[۱] ( ۱). با استفاده از: طریحى، مجمع البحرین، ج ۲، ماده« حبب».

[۲] ( ۲). شورى( ۴۲)، آیه ۲۳.

[۳] ( ۳). میزان الحکمه، ج ۲، ص ۲۳۶، ح ۳۱۹۷.

[۴] ( ۴). همان، ح ۳۱۹۹.

[۵] ( ۱). همان، ص ۲۳۸، ح ۳۲۱۱.

[۶] ( ۱). همان، ح ۳۲۱۲.

[۷] ( ۲). همان، ج ۱، ص ۱۷۰، ح ۸۳۹.

[۸] ( ۱). همان، ح ۳۰۹۳.

[۹] ( ۲). براى آشنایى بیشتر به زیارت« جامعه کبیره» رجوع کنید.

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.