پنجشنبه , آذر ۲ ۱۳۹۶
صفحه اصلی » اخلاق و عرفان » تفریحات سالم و سازنده از نظر اسلام چه چیز هایی هستند؟

تفریحات سالم و سازنده از نظر اسلام چه چیز هایی هستند؟

تفریحات سالم و سازنده از نظر اسلام چه چیز هایی هستند؟Reviewed by کارشناس دینی on Jul 2Rating:

[ad_1]
امیرمؤمنان حضرت على(علیهم السلام که بر او و اولاد گرامى‏اش درودها باد، مى‏فرمایند: مؤمن را سه وقت است: «وقتى که در آن با پروردگار خود به راز و نیاز مى‏پردازد و وقتى که به حساب نفس خود مى‏رسد و وقتى که به لذّت‏هاى حلال و خوش مى‏گذراند»(میزان الحکمه، ج ۵، ص ۲۱۲۲).
و نیز حضرت در نامه‏ى خود به مالک اشتر مى‏فرماید: «اگر در همه‏ى اوقات نیّت، پاک و درست باشد و انسان ها در امنیت و آسایش باشند، اوقات همه از آنِ خداست»(میزان الحکمه، ج ۵، ص ۲۱۲۵).
امروزه به تجربه علمى نیز ثابت شده، اوقاتى که آدم به تفریح مى‏پردازد، سبب انبساط خاطر اوست و آمادگى براى سایر فعالیت‏هاى زندگى از طریق همین تفریحات سالم به دست مى‏آید و اگر زندگى را در نظر بگیریم که یکسره فعالیت، کار، درس و نظایر این‏ها باشد طولى نخواهد کشید که تعادل روحى و جسمى آدم به هم خواهد خورد و شالوده‏ى وجود به سستى خواهد گرائید.
در زمان ائمه معصومین(علیهم السلام تفریح‏هایى مانند گردش، شنا، سوارکارى، کشتى و مواردى از این دست بوده است. ولى این را باید در نظر گرفت که تفریح‏هاى سالم در هر زمان متناسب با شرایط آن زمان بوده است. حتى انسان ها هر کشور و هر منطقه‏اى براى خود تفریح خاص دارند که ممکن است براى سایر انسان ها در مناطق دیگر عجیب به نظر رسد.
اگر ایران خودمان را بررسى کنیم، در ایران باستان انسان ها در اوقات فراغت خود جهت تفریح بهره‏ها مى‏بردند، کتاب‏هاى شعر را سینه به سینه انتقال مى‏دادند. با خط خوش، چند بیتى بر تن پوست و بعدها بر کاغذ مى‏نوشتند. به دل کوهسارها پناه مى‏بردند. در منازل و معابر، گرد هم مى‏نشستند و از هر درى سخن مى‏گفتند. در خلوت خود با سنگ و خاک و چوب نقش هنر مى‏زدند.
با ورود اسلام و پذیرش دین از سوى ایرانیان، تحولى در نگرش انسان ها صورت گرفت. به این ترتیب که هر قدر شناخت فرد نسبت به دنیا، آدم و زندگى، گسترده‏تر و عمیق‏تر شد، او به اهمیت وقت و عمر بیشتر پى برد و براى استفاده از آن برنامه‏ریزى‏ها نمود و از آن جایى که آدم مؤمن، عمر را نعمتى الهى مى‏داند که فقط یکبار توفیق بهره‏ورى از آن دارد، لذا در همه‏ى لحظات عمر، اعمال و رفتار خود (شامل کار، استراحت، عبادت، تفریح و…) را در مسیر قرب الهى قرار مى‏دهد.
قرآن شریف مى‏فرماید: «قسم به عصر، که واقعاً آدم در معرض زیان است. مگر آنان که ایمان آورده‏اند و کارهاى شایسته کرده و به حق و صبر، یکدیگر را توصیه کرده‏اند»(سوره عصر).
ایرانیان با تمدنى کهن مسلمان شدند و اسلام ایشان را با امرى بسیار مهمّ آشنا کرد. آن امر مهم این بود که براى وقت و زمان ارزش زیادى قایل شوند، در عین حال میانه‏روى و اعتدال را سرلوحه زندگى خود سازند. و تأیید این سخن پیامبر به صحابه خود فرمود: «به تفریح و بازى بپردازید، زیرا من دوست ندارم در دین شما سخت‏گیرى دیده شود»(میزان الحکمه، ج ۴، ص ۲۸۰۴).
براى بهره‏ورى و بازده مثبت از اوقات فراغت و پرداختن به تفریحات سالم توجه به موارد زیر مى‏تواند مفید شد:
الف) طبیعت؛ تفریح و سپرى کردن اوقات فراغت، باید در محیط طبیعى، نشاط‏آور و سرورانگیز باشد. وجود کوهستان‏ها، جنگل‏ها، گل‏ها، گیاهان، رودها، آبشارها، روح و روان آدمى را آرام کرده و به فرد شادى و نشاط مى‏بخشد(در این باره، در قران کریم در واژه‏هاى «جنّت»، «نعیم»، «فوز»، «سعید» و از این قبیل موضوع‏ها را تحقیق نمائید).
وجود درختان سرسبز و پرشاخ و برگ و باغ‏هایى که درختانش به هم پیچیده است تداعى‏کننده بهشت است و روح آدم را صفا مى‏بخشد.
آب جارى (و ماء مسکوب؛ آب در بهشت پیوسته جریان دارد)واقعه، آیه‏ى ۳۱).
یکى دیگر از پدیده‏هاى شادى‏آفرین و بهجت‏آور است. هر چه محیط فرد، به محیط طبیعى نزدیک‏تر و شبیه‏تر باشد، آرامش و آسایش خاطر بیشترى را براى او به همراه مى‏آورد و بر عکس هر چه تضادها بیشتر باشد، ناآرامى روانى بیشتر رخ مى‏نماید.
اولین ثمره استفاده از طبیعت کاستن از صدمات جسمى و روانى است.
ب) سیر و سفر؛ یکى از لذت‏بخش‏ترین تفریحات سالم که بعض از انسان ها را واداشته تا اولین فرصت تعطیلى را به آن اختصاص دهند، مسافرت است. قرآن انسان ها را به گردش در زمین فرمان داده تا از طریق آن، با وضع گذشتگان آشنا شوند و علل انحراف و انحطاط جوامع را به خوبى دریابند و به هدفمندى زندگى پى ببرند(حج، آیه‏ى ۴۶، نامه‏ى ۳۱ نهج البلاغه حضرت امیر(علیهم السلام را ملاحظه بفرمائید).
گردش چون جارى شدن آب است که از آلودگى و فساد آن مانع مى‏شود. ولى سکون و در جاماندن موجب آلودگى است. البته همان طور که ذکر شد سیر و سفر و مطالعه دنیاى طبیعت یا دفتر تکوین علاوه بر جنبه تفریحى آثار تربیتى و معرفتى کم‏نظیرى نیز دارد تا جائى که خلقت آسمان‏ها و زمین، شب و روز، ماه و خورشید و… نشانه‏هایى از علم و قدرت و حکمت خداوند متعال است.
ج) نقش ادبیات و شعر؛ انسان ها ایران از دیرباز، انسان هاى ادب دوست بوده‏اند. «بوستان»، «گلستان»، «شاهنامه»، «دیوان حافظ» از پرطرفدارترین کتب ادبى به حساب مى‏آمد و اکنون نیز همتایى براى آن‏ها نیست. سخن از مقوله‏هاى ادبى، اجتماعى، سیاسى، فلسفى، اعتقادى، اخلاقى و گاهى اوقات در قالب طنز، در ترکیب‏هاى نظم و نثر وجود دارد که اهل خود را جذب مى‏کند و مجالسى خوش و خاطره‏انگیز فراهم مى‏نماید و همه این‏ها از دیرباز از مظاهر تفریحات سالم بوده و هست.
د) ورزش و بازى؛ ورزش و بازى از تفریحات سالم، سودمند و نشاط‏انگیزى است که در تأمین سلامت و بهداشت جان و تن، تأثیرات زیادى دارد. اسلام حفظ بدن و سلامتى آن را وظیفه اولیّه هر مسلمانى مى‏داند و به آن همان اهمیت را مى‏دهد که براى سلامتى روح، ارزش قایل است. در حدى که علم «ابدان» را هم‏ردیف علم «ادیان» برمى‏شمرد. چنان که پیامبر مى‏فرماید: العلمُ عِلمانِ: علمُ الادیان و علمُ الابدان؛ علم بر دو نوع است: دین‏شناسى و بدن‏شناسى(بحار، ج ۱، ص ۲۲۰).
در سیره معصومین(علیهم السلام پیاده‏روى یا مشى، نمود بارزى دارد مثلاً نقل شده امامان ما در بیشتر مواقعِ حج، به صورت پیاده براى انجام این عمل عبادى مشرّف مى‏شدند.
در پایان سخن خود به فرمایش قرآن اشاره نموده‏اید: که قرآن مؤمنان را به سبقت و سرعت در کارهاى خیر دعوت مى‏کند. از جمله در توصیف مؤمنان مى‏فرماید اولئک یُسارعونَ فى الخیرات و هم لها سابقون؛ (مؤمنان) کسانى هستند که به انجام کارهاى خیر مى‏شتابند و نیز در این مسیر از هم پیشى مى‏گیرند(مؤمنون، آیه‏ى ۶۱).
از نوشته شما استفاده مى‏کنیم که در تشخیص کارهاى خیر و انتخاب آن‏ها، و دورى از گذراندن وقت به بطالت، معرفت و شناخت کافى را دارید. پس:
گُهر وقت، بدین تیرگى از دست مدهآخر این دژ گرانمایه بهایى دارد
صرف باطل نکند عمر گرامى ـ پروین ـ آن که چون پیرِ خرد، راهنمایى دارد
خداوند متعال نعمت عقل و آگاهى و قدرت اختیار و تصمیم‏گیرى را در اختیار بنى‏آدم قرار داده است. پس با اراده‏ى قوى به دانسته‏هاى صحیح خود عمل کنید و به صورت مرتب با استادى که از شخصیت علمى و معنوى برخوردار است ارتباط داشته باشید و از برنامه‏هاى تعلیمى و تربیتى وى بهره بگیرید.
براى کسب اطلاعات بیشتر ر.ک:
۱. مجله‏ى حدیث زندگى، (نشانى مجله: قم ـ صندوق پستى ۸۱۶/۳۷۱۸۵).
۲. مجله‏ى پرسمان.
۳. شرع و شادى، ابوالفضل طریقه‏دار، نشر همسایه، ۱۳۷۶.
[ad_2]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.