صفحه اصلی » احکام شرعی » حکم پول یا مال پیدا شده چه چیست؟

حکم پول یا مال پیدا شده چه چیست؟

امام صادق علیه السلام: بهترین کار انسان درباره «لقطه»، که آن را مى یابد، این است که از زمین برندارد و دست بدان نزند. اگر مردم آنچه را

مى یابند برندارند، صاحبش مى آید و آن را برمى دارد.


لُقَطَه مال گمشده اى است که یافت مى شود و مالکش معلوم نیست، «لُقَطَه» مى گویند.

بهترین کارى که انسان در برخورد با اشیاى گمشده مى تواند انجام دهد، همان است که امام صادق علیه السلام توصیه فرموده است: (من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، ج ۳، ص ۱۹۰) بهترین کار انسان درباره «لقطه»، که آن را مى یابد، این است که از زمین برندارد و دست بدان نزند. اگر مردم آنچه را مى یابند برندارند، صاحبش مى آید و آن را برمى دارد».

 

شرایط لقطه

۱- گم شدن؛ به این معنا که صاحب مال، آن را گم کرده باشد. بر اساس این شرط، عوض شدن کفش ها، لباس و مانند آن یا آنچه از دست غاصب و سارق مى گیرند، «لقطه» محسوب نمى شود (تحریرالوسیله، ج ۲، ص ۲۰۰، م ۱) و از احکامى دیگر برخوردار است.

۲- ناشناخته بودن مالک.

۳- برداشتن؛ به این معنا که چیزى براى انسان لقطه شمرده مى شود که آن را از زمین بردارد.

وقتى کسى مالى مى یابد و به کسى دیگر نشان مى دهد تا او آن را بردارد، همان کسى که مال را برداشته مسئول است. اگر کسى چیزى ببیند و به گمان این که مال خود اوست آن را بردارد و سپس معلوم شود که مال او نیست، آن چیز از حکم «لقطه» برخوردار است. همچنین اگر کسى مال گمشده را بردارد و به کنارى بگذارد، آن چیز از حکم «لقطه» برخوردار مى شود ولى چنانچه با پا یا دست آن را کنار بزند، حکم «لقطه» بر آن جارى نیست.

 

وظایف یابنده

الف) اعلام:

۱- مالى که انسان پیدا مى کند اگر نشانه اى داشته باشد که به واسطه آن، صاحبش معلوم شود. احتیاط واجب آن است که از طرف صاحبش صدقه بدهد (و نیازى به اعلام ندارد).

۲- اگر مال پیدا شده، نشانه دارد و ارزش آن یک درهم (۶/۱۲ نخود نقره سکه‌دار یا ۱۲/۳ گرم) و بیشتر باشد، واجب است بى درنگ آن را اعلام کند و چنانچه به عمد اعلام نکند و تأخیر بیندازد، افزون بر این که معصیت کرده، باز هم واجب است اعلام کند.

۳- اگر مال پیدا شده نشانه‌دار است و ارزش آن کمتر از مقدار یاد شده باشد، یابنده مى تواند همان موقع بدون اعلام، مالکش شود. در این صورت، اگر مالک پیدا شود و مال از بین نرفته باشد، باید آن را به صاحبش بازگرداند و اگر از بین رفته، ضامن نیست.

ب) مدت و چگونگى اعلام:

۱- مدت اعلام یک سال کامل است؛ بدین گونه که خود یا کسى از طرف او، در هفته اول، هر روز و سپس در هر هفته یک بار در محل اجتماع مردم و اماکن عمومى اعلام کند.

۲- اگر مال پیدا شده، مانند میوه، سبزى و گوشت فاسد شدنى است، باید تا آخرین فرصتى که فاسد نمى شود نگه دارد، سپس آن را قیمت کرده و خود مصرف مى کند و یا این که مى فروشد و قیمت آن را براى صاحبش نگه مى دارد و در هر دو صورت باید خصوصیات جنس را حفظ کرده و به مدت یک سال اعلام کند. اگر در این مدت صاحبش آمد در صورتى که فروخته باشد قیمتش را به او پس مى دهد و اگر خود مصرف کرده باشد غرامتش را مى پردازد و اگر در این مدت صاحبش پیدا نشد چیزى بر عهده او نیست.

ج) نیافتن صاحب مال:

چنان چه پس از یک سال اعلام صاحب مال پیدا نشود، در صورتى که مال را در غیر حرم مکه یافته است، میان سه کار مخیر است:

الف) آن را براى خود بردارد با ضمانت (که اگر صاحب مال پیدا شود، به او بازگرداند).

ب) آن را صدقه دهد، با ضمانت.

ج) به طور امانت آن را نگاه دارد، بدون ضمانت.

سۆال: اگر کسی چیزی را پیدا کند و دیگری بگوید مال من است در چه صورتی می‌تواند مال را به او بدهد؟

جواب: در صورتی می‌تواند به او بدهد که نشانه‌های آن را بگوید و یقین پیدا کند که آن چیز مال او است ولی اگر ذکر نشانه‌ها فقط موجب گمان مالک بودنش باشد مخیر است که به او بدهد یا از دادن به او خودداری نماید. (ر.ک: توضیح المسائل حضرت امام (ره)، م ۲۵۷۷)

 

سۆال: اگر کسی به مسجد برود و کفشش را ببرند آیا می‌تواند کفش دیگری را که جای آن گذاشته‌اند ببرد؟

جواب: اگر کفش او را ببرد و کفش دیگری به جای آن بگذارند چنانچه بداند کفشی که مانده مال کسی است که کفش او را برده در صورتی که از پیدا شدن صاحبش مأیوس و یا برایش مشقت داشته باشد می‌تواند به جای کفش خودش بردارد ولی اگر قیمت آن از کفش خودش بیشتر باشد باید هر وقت صاحب آن پیدا شد زیادی قیمت را به او بدهد و چنانچه از پیدا شدن او ناامید شود باید با اجازه حاکم شرع زیادی قیمت را از طرف صاحبش صدقه بدهد و اگر احتمال دهد کفشی که مانده مال کسی نیست که کفش او را برده حکم مجهول المالک را دارد یعنی باید از صاحبش جستجو کند و اگر از پیدا شدن او نا امید شد از طرف او به فقیر غیر سید صدقه دهد. (ر.ک: توضیح المسائل حضرت امام (ره)، م ۲۵۸۱)

منابع:

سایت اندیشه قم

سایت اهل البیت

کانال تلگرام سایت اسلام سیتی

درباره کارشناس دینی

کارشناس دینی
با سلام بنده بعنوان طلبه و کارشناس دینی سایت اسلام سیتی فعالیت دارم. دوستان اگر سوال یا نظری در مورد مطلب بالا دارید میتوانید نظر و سوالتان را از بخش نظرات، ذیل همان مطلب برای ما ارسال کنید. و ان شاء الله ظرف کمتر از 24 ساعت پاسخ شما ذیل سوالتان در همان صفحه درج خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.